jeudi 28 janvier 2021

Bàn về “quyền biểu tình” và quyền “cầm cờ đi biểu tình” qua bài viết của ông Nguyễn Quang Duy.

 

Trong bài viết mới đây trên BBC, ông Nguyễn Quang Duy có nói về “quyền biểu tình” và quyền “cầm cờ đi biểu tình”: “Trong cuộc biểu tình 6/1/2021 có cờ Mỹ và rất nhiều lá cờ kể cả lá cờ các quốc gia khác, nói lên sự tự do, độc lập, đa sắc tộc và đa nguyên của nước Mỹ”.

Ông cho rằng quyền biểu tình và quyền cầm cờ đi biểu tình là những quyền được Tu chính án thứ nhứt bảo vệ: “Người Mỹ lên án hành động phi pháp xông vào Quốc Hội nhưng họ hiểu rõ quyền biểu tình, quyền sử dụng lá cờ là những quyền được Tu chính án thứ nhất bảo vệ”.

Ông Duy cũng nói đến “quyền được phản đối kết quả bầu cử” :  “Với người Mỹ lá cờ chỉ là biểu tượng của tự do trong khi những quyền tự do chính trị, quyền được phản đối kết quả bầu cử hay quyền sử dụng lá cờ mới chính là những điều cần được tôn trọng và bảo vệ”.

Theo tôi có nhiều điều cần bàn. Thứ nhứt về quyền cầm cờ đi biểu tình. Ở đây cầm cờ của quốc gia mình đi biểu tình trên lãnh thổ của quốc gia khác. Thứ hai  “quyền biểu tình” và thứ ba là “quyền được phản đối kết quả bầu cử. 

1/ Nói theo ông Duy, việc cầm cờ quốc gia mình đi biểu tình là “nói lên sự tự do, độc lập, đa sắc tộc và đa nguyên của nước Mỹ”

Theo tôi là có sự ngộ nhận lớn lao. 

Quốc kỳ, “cờ nước”, khai sinh cùng thời kỳ với khái niệm “quốc gia”. Khái niệm hiện đại về “quốc gia”, theo công pháp quốc tế, chỉ mới xuất hiện từ Thế kỷ 19. Quan niệm mới về “quốc gia - dân tộc” khiến lá “quốc kỳ” trở thành biểu tượng của dân tộc và đất nước. Do đó lá quốc kỳ mang tính thiêng liêng, kiểu “hồn thiêng sông núi”. 

Trong một số các điều luật về quan hệ quốc tế, việc xâm phạm lá cờ của một nước là điều “cấm kỵ”, có thể trở thành một phiền toái ngoại giao.

Tức là, nếu trong đám người bạo động hôm 6 tháng Giêng tại Điện Capitol, có người cầm cờ Nga, cờ TQ… chắc chắc sẽ có “khủng hoảng ngoại giao” giữa chính quyền Mỹ và các nước liên hệ. Đây không đơn thuần là chuyện thể hiện “tự do, độc lập,  đa nguyên, đa sắc tộc…” mà là chuyện một quốc gia này can dự vào chuyện “gây bạo loạn nhằm lật đổ chính quyền dân cử” của quốc gia khác. 

Tôi không biết đã có những ai, đã phất cờ của quốc gia nào, trong cuộc bạo loạn 6 tháng Giêng. Nếu có, người đó sẽ đối diện với pháp luật. Pháp luật của Mỹ và pháp luật của quốc gia sở hữu lá cờ. 

Còn lá cờ vàng ba sọc đỏ? Lá cờ này có trách nhiệm gì ? hay ai có trách nhiệm gì ? trong biến cố 6 tháng Giêng ? 

Hệ quả pháp lý của việc phất lá cờ này trong cuộc bạo loạn sẽ tùy thuộc vào “tình trạng pháp lý” của lá cờ.

Nói lại một vài điều về lịch sử lá cờ là cần thiết.

Quốc kỳ đầu tiên của “quốc gia” Việt Nam có thể là lá cờ mà phái đoàn Phan Thanh Giản sử dụng khi đi sứ sang Pháp ngày 4-7-1863, dưới triều Tự Đức. Mục đích chuyến đi là để “chuộc lại ba tỉnh Nam Kỳ”. 

Tài liệu « L’Ambassade de Phan Thanh Giản en 1863 – d’Après les documents Français » (A. Delvaux – B.A.V.H 1926), “Chuyến đi sứ của Phan Thanh Giản năm 1863, theo các tài liệu Pháp” mô tả khác tỉ mỉ chuyến đi này. Theo đó Quốc kỳ đầu tiên của VN có màu vàng.

Nhưng lá cờ này hình thức như thế nào ? có sọc đỏ hay không ?

Không thấy mô tả trong tài liệu dẫn trên. Nhưng theo một số tài liệu triều Nguyễn, “cờ hiệu” của nhà Nguyễn, từ 1802 đến 1885 là cờ “Long Tinh”. (Cờ đỏ sọc vàng, cờ  vàng có một sọc đỏ ở giữa).

Cũng theo tài liệu triều Nguyễn, đến năm 1885 cờ Long Tinh bị Pháp cấm sử dụng vì nó là biểu tượng “chống Pháp”. 

Vua Hàm Nghi khi xuất kinh khỏi Huế liền ra chiếu “cần vương”. Sĩ phu khắp nơi nổi lên ủng hộ. Lá cờ Long Tinh trở thành biểu tượng của phe “Cần vương”, có mục đích chống Pháp.

Từ năm 1885 đến 1889, lá cờ “Đại Nam” ra đời. Cờ này cũng có nền màu vàng, hình chữ nhật, có viết đỏ hai chữ nho Đại Nam (viết ngược).

Đến năm 1889, Thành Thái lên ngôi, thay “Đại Nam Kỳ” bằng lá cờ vàng ba sọc đỏ với ý nghĩa ba sọc đỏ là “ba kỳ” (Bắc kỳ, Trung kỳ và Nam kỳ). Lá cờ này còn gọi là “phụng kỳ”, tức cờ có hình dáng như con chim phượng hoàng. 

(Cờ đỏ sao vàng hiện nay được các nhà cách mạng ngày trước gọi là “qui kỳ”, vì hình dáng ngôi sao năm cánh có hình con rùa). 

Lá cờ phượng, “phụng kỳ”, tồn tại đến năm 1920 thì chấm dứt.

Vua Khải Định lên ngôi, đổi lại cờ, đặt tên là Long Tinh như ngày trước, nhưng với nền vàng và một sọc đỏ ở giữa.

Người ta thấy lá cờ này được treo trên các kiến trúc của VN trong các cuộc đấu xảo ở Paris 1902 nay Marseille 1911. Cờ này tồn tạo cho đến tháng Ba năm 1945, khi Nhật đảo chánh Pháp.

Sau đó cờ Ly, cờ nền vàng với quẻ ly 3 sọc đỏ, sọc giữa đứt đoạn, được Bảo Đại lựa chọn. Cờ này chỉ tồn tại có 5 tháng, từ tháng Ba đến tháng Tám năm 1945.

Sau đó, lá cờ vàng ba sọc đỏ (phụng kỳ), được “Quốc Gia Việt Nam” sử dụng trở lại, như để “kế thừa” giang sơn triều Nguyễn. 

Cờ Phụng tồn tại từ 1899 thời Thành Thái, chấm dứt năm 1920. Sau đó tái sử dụng từ năm 1949 cho đến năm 1975, qua hai chính phủ là “Quốc Gia Việt Nam” (1949-1955) và “Việt Nam Cộng Hòa” (1955-1975).

Câu hỏi đặt ra ai, tổ chức nào, chính phủ nào “kế thừa”, tức “pháp nhân” nào có thẩm quyền, về việc sử dụng lá cờ vàng ba sọc đỏ sau khi VNCH sụp đổ 30 tháng Tư 1975 ?

Trước quốc tế, sau 1975, CHXHCNVN sử dụng nguyên tắc “tabula rasa - clean slate”, phủi sạch mọi liên hệ với VNCH. Trên BBC có bài viết về sự kiện “12 năm tù vì treo cờ VNCH”. Cho đến năm 2018, mọi hành vi liên quan đến lá cờ vàng đều có thể bị qui tội hình sự. Tức lá cờ vàng biểu tượng cho sự “thù nghịch” giữa chế độ CHXHCNVN hôm nay đối với lịch sử VN.

Đối với các quốc gia có liên quan mật thiết với VNCH như Mỹ và Pháp. Sau nhiều năm CHXHCNVN im lặng về việc “kế thừa” các kết ước mà các quốc gia nói trên đã ký kết với VNCH. Mỹ và Pháp áp dụng Điều 16 của  Công ước Vienne 1978 về việc kế thừa các kết ước. Mỹ cho rằng cho rằng VNCH, “quốc gia và chính phủ”, đã “sụp đổ và biến mất trên trường quốc tế” (trang 107). Thực thể VNCH “tan biến” vì không có kế thừa và Mỹ sẽ không nhìn nhận bất kỳ một quốc gia nào sau này ở miền Nam VN. (Mỹ cho rằng CPLTCHMNVN không thừa kế VNCH và Mỹ sẽ không nhìn nhận thực thể này). Còn Pháp thì cho rằng do CHXHCNVN không tuyên bố gì về việc kế thừa VNVH, các kết ước hiện hữu trước đây giữa VNCH với Pháp trở thành “caduc - vô hiệu lực” (sách dẫn trên, trang 107).   

Lá “quốc kỳ” nền vàng ba sọc đỏ của VNCH sau 1975, đối với quốc tế, người ta xem như là một kỹ niệm, không có bất cứ giá trị pháp lý nào. Tư cách pháp nhân của dân tị nạn sau 1975 đều là người “vô tổ quốc”.

Tức lá cờ vàng là lá cờ “mồ côi”, không ai kế thừa, không ai nhìn nhận. Người ta chỉ còn “tình cảm” đối với lá cờ này mà tình cảm này đổi thay theo cách mà những người VN sử dụng lá cờ.

Trong cuộc bạo loạn lá cờ vàng được xếp ngang hàng với cờ của các nhóm kỳ thị chủng tộc, “da trắng ưu việt”... 

Ngàn lời biện hộ của ông Duy cũng trở thành vô nghĩa.

Nhưng đối với đại đa số dân VN tị nạn cộng sản, lá cờ vàng là một “biểu tượng”, với nhiều ý nghĩa chính trị mà các cách giải thích có thể khác nhau. 

Một điều cần minh bạch, trước pháp luật của các quốc gia mà dân VN hiện là công dân hay dân thường trú, lá cờ vàng không thuộc “độc quyền” của bất kỳ tổ chức, “chính phủ ma” (gouvernement fantôme) hay cá nhân nào. Luật pháp các quốc gia này không cấm việc sử dụng lá cờ vàng vào các mục tiêu chính trị của các đoàn thể, tổ chức của người Việt tị nạn, mặc dầu đã có những vận động từ phía nhà nước cộng sản để cấm lá cờ này (vào mục tiêu chính trị). Luật pháp các quốc gia cũng không có bổn phận phải “bảo vệ” lá cờ vàng ba sọc đỏ. Hành vi sử dụng lá cờ vàng được xếp vào hạng mục “quyền tự do biểu đạt”. 

2/ “Nổi dậy, bạo loạn”, như kết luận của Quốc hội Mỹ, hay là cuộc “biểu tình”, theo cách nhìn của ông Duy ?

Đọc những biểu ngữ của khối người xâm nhập và phá hoại Điện Capitol : “Fight for Trump - chiến đấu cho tổng thống Trump”. “Stop the Steal”, ngăn chặn hành vi ăn cắp kết quả bầu cử của Quốc hội. “Hang Mike Pence” treo cổ Mike Pence vì ông này “phản bội”  tổng thống Trump..

Ta không thể không nhắc đến hành vi của những người Việt quấn cờ vàng trên người, hay phất cờ vàng chung quanh cái giá gỗ  “treo cổ” các hình nộm Hillary Clinton, Joe Biden v.v… 

Ông Nguyễn Quang Duy cho rằng việc sử dụng lá cờ, cũng như cuộc “biểu tình” là “quyền tự do” và quyền này được tu chính án thứ nhứt bảo vệ.

Chuyện lá cờ đã nói. Chuyện biểu tình, theo tôi ông Duy đã “lầm lẫn” ngôn từ. 

Hạ viện Mỹ vừa đúc kết bản cáo trạng buộc TT Trump tội “kích động nổi dậy”. Thượng viện hôm qua đã  thông qua bản cáo trạng cho rằng thủ tục luận tội tổng thống là hợp hiến, bác bỏ luận cứ cho rằng ông Trump không còn là tổng thống, quá trình “luận tội tổng thống” vì vậy là “vi hiến”. 

Quyết định của thượng viện là điều hiển nhiên. Ông Trump đã “kích động nổi dậy” vào ngày 6 tháng Giêng, trong vai trò tổng thống Mỹ. Vì vậy, theo nguyên tắc luật, Trump phải bị xét xử tội danh “kích động” trên danh nghĩa tổng thống Mỹ, ngay khi lúc xét xử Trump không còn là tổng thống mà chỉ là một công dân Mỹ bình thường. 

Ta sẽ biết Trump có bị Thượng viện biểu quyết là “có tội” hay “không có tội” trong vai trò “kích động” vào ngày 9 tháng Hai sắp tới. Điều đáng tiếc một tội “hình sự”, lý ra phải được phân xử trước một Tòa án liên bang, hay Tối Cao pháp viện, lại được phân xử trong một môi trường “chính trị” đượm chất phe đảng tại Quốc hội. 

Trở lại ý kiến của ông Duy, biến cố “Capitol 6 tháng Giêng” là cuộc “biểu tình”, như ý kiến ông Duy, hay là một “cuộc bạo loạn, nổi dậy”, như kết luận của Quốc hội Mỹ ?

Rõ ràng đây là một cuộc “bạo loạn”, có mục đích cướp chính quyền rõ rệt qua các “biểu ngữ” đầy bạo lực. Ông Duy không thể nhặp nhằng đổi thành “cuộc biểu tình”, nếu ta hiểu rõ ý nghĩa “biểu tình là gì” và quyền này được luật pháp bảo vệ ra sao. 

Biểu tình là một “quyền” cơ bản của người dân được pháp luật bảo vệ. Như tất các các “quyền” khác của công dân, “quyền” luôn đi kèm ở “trách nhiệm”. “Quyền” của cá nhân không phải là “vô hạn”, muốn làm gì thì làm. “Quyền” của một người chấm dứt ở nơi bắt đầu “quyền” của người khác.

Người ta tụ tập biểu tình luôn nhằm “yêu sách”, “phản đối”, “ủng hộ”, “bảo vệ”... một chính sách, một lợi ích, một “quyền”, hay một vấn đề gì đó mà họ “có lợi”, hay thấy là “bất công” hay “gây hại” cho bản thân họ. 

Trong khi một cuộc “nổi dậy” ở Điện Capitol ngày 6 tháng Giêng người tham gia sử dụng vũ lực, với những “slogan” đầy bản chất “máu me” và chính trị như đã ghi trên. “Stop the Steal” - “Fight for Trump” - “Hang Mike Pence”... hay những biểu tượng mang tính “cách mạng bạo lực” như “giá treo cổ” v.v… với mục đích là xóa bỏ kết quả bầu cử để ông Trump ngồi thêm nhiệm kỳ 4 năm nữa.

Quốc hội Mỹ đã đồng thuận gọi “biến cố 6 tháng Giêng” là cuộc “nổi dậy” và buộc Trump vào tội “kích động” cuộc nổi dậy này. 

Ta thấy trước đây, thời Trump làm tổng thống, phong trào BLM thường xuyên biểu tình. Họ đập phá các công sở, một số người “thừa nước đục thả câu” chôm đồ ở các cửa hàng. 

Thời ông Trump và phe “da trắng ưu việt”. Lớp người này chỉ thấy hiện tượng bên ngoài là “đập phá”, chôm chỉa… Trump lên án hành vi những người này là “bạo loạn”. Trong khi yêu sách chính đáng của phong trào BLM là “đòi công lý cho những người da đen bị cảnh sát da trắng giết oan”. 

Ông Trump phái lực lượng vê binh quốc gia đi đàn áp. Hành vi này nếu xét tường tận là vi hiến (vì đây không phải là cuộc bạo loạn). Ông Trump “đại chúng hóa” hành vi của thiểu số để để bác bỏ “yêu sách chính đáng” của những công dân da màu. 

Người ta đặt vấn đề là tại sao Trump đã không đưa vệ binh quốc gia đi bảo vệ Điện Capitol ? Như trong vụ biểu tình của BLM ?

Còn về “quyền biểu tình”. Ta thấy giới bảo vệ môi trường năm nào cũng biểu tình trước các định chế quốc tế thuộc LHQ để yêu sách các quốc gia bớt xả khí thải làm hâm nóng địa cầu hay yêu sách các quốc gia không sử dụng các loại bao ny lông vì sự nguy hại các thứ ày lên động vật…  Công nhân biểu tình đòi tăng lương, đòi giới chủ nhân tôn trọng. Giới LGBT trước đây biểu tình thường xuyên, yêu sách của họ là “bình đẳng” về “quyền” công dân. Giới phụ nữ cũng biểu tình đòi “quyền” quyết định “chấm dứt quá trình thụ thai”... 

Biểu tình là một quyền thộc phạm vi dân sự, được pháp luật bảo vệ. Còn bạo loạn, nổi dậy, kiểu biến cố Capitol 6 tháng Giêng, sử dụng bạo lực nhằm mục tiêu lật đổ chế độ hợp hiến, là tội phạm hình sự.


3/ Người ta có “một thời để yêu và một thời để chết”. Vậy thì “quyền phản đối kết quả bầu cử” của ông Nguyễn Quang Duy trong bài viết trên BBC còn kéo dài tới bao lâu ? 

Ông Duy cho rằng “quyền” này được hiến pháp bảo vệ. 

Nói kiểu ông Duy thì thế giới này sẽ tràn ngập Chí Phèo. “Trận banh” đã chấm dứt, trọng tài đã thổi còi, không có “luật chơi” nào cho phép “xù” kết quả của một trận đấu “đẹp”, không gian lận.  

Tương tự, kết quả bầu cử đã được chuẩn thuận theo thủ tục qui định của hiến pháp. Luật pháp có thể ban cho ông Trump một số cơ hội để khiếu nại. Ông Trump đã qua 60 lần khiếu nại, kiện tụng, không có vụ nào phe ông Trump trưng ra được bằng chứng. Cơ hội khiếu nại của ông Trump đã hết.  

Ngay cả khi cho rằng “quyền phản đối kết quả bầu cử” được hiến pháp bảo vệ. Không có hiến pháp nào bảo vệ một “quyền” đã “tàn”. Ông Trump không thể tiếp tục phản đối mà quyền luôn đi đôi với bổn phận. Ông Trump đã sử dụng tận cùng “quyền” của ông. Còn lại bổn phận. Ông Trump phải lên tiếng chính thức nhìn nhận Biden là tổng thống nước Mỹ.

Một thí dụ để “minh họa” về “quyền” và “bổn phận”. 

Ông Duy vô sòng bạc (của ông Trump ở Las Vegas) đánh bài xì dách. Ông Duy đánh thua rồi đổ thừa nhà cái xốc bài “gian lận”. Luật sòng bài có thể cho phép ông Duy khiếu nại. 

Video trình ra. Trọng tài quan sát mọi động thái của người chia bài. Nếu không thấy bằng chứng gian lận thì ông Duy có “bổn phận” phải chung tiền cho nhà cái. 

Trường hợp này “game over”. Ông Duy không thể vịn vào “quyền hiến định” để kiện cáo đi đâu hết cả. 

Quyền của ông Duy đã “mất” rồi, “hết” rồi. 

Thái độ của ông Trump tiếp tục phản đối kết quả bầu cử, việc này được ông Duy biện hộ. Rõ ràng thái độ này không khác thói rạch mặt kiểu Chí Phèo ra ngoài ngồi ăn vạ, đòi chủ sòng bài trả lại tiền đã thua.    

Trở lại vụ bầu cử. Trên 60 vụ kiện về gian lận bầu cử ông Trump đều thua. Phe ông Trump không đưa ra được bất kỳ một bằng chứng gian lận nào cả. Mặc dầu từ “trọng tài” cho tới người chia bài, tất cả đều là người của ông Trump đưa vô, hoặc là người của đảng Cộng hòa. Chỉ cần một trong hàng ngàn người này “đưa bằng chứng giả”, thì vụ bầu cử năm ngoái ông Trump đã thắng. 

Ngay cả Tối cao pháp viện đa số cũng là người “thân” ông Trump. Thẩm quyền của TCPV rất là “bao la”. TCPV có thể phán một điều “hợp hiến” ngay cả khi kẻ mù cũng thấy rằng nó “vi hiến”. Tức là TCPV muốn xử cách nào cũng được. Nhưng TCPV vẫn bắc đơn kiện của phe Trump từ “vòng gởi xe”.

Đâu phải khi Trump hô “Biden gian lận” thì mọi người tin rằng Biden gian lận đâu ? 

Ông Trump không phải là ông Hồ và tòa án các cấp ở Mỹ không phải là tòa án nhăn răng ở VN. 

Rõ ràng ông Trump là một tay chơi “không đẹp”, kiểu “ăn vùa thua giựt”. 


Đại hội đảng cá đối bằng đầu.

 


Kỳ này đại hội đảng "cá đối bằng đầu", ngoài ông Trọng nhỉn hơn một chút, số còn lại không ai chịu ai. Vì vậy mới có đồn đãi trên báo chí phương án ông Trọng ngồi thêm (?) nhiệm kỳ TBT nữa. Khổ cái ông Trọng "phận mỏng cánh chuồng", không biết qua mấy lần "kinh phong giựt", đã đứt bao nhiêu dây thần kinh, liệu trí tuệ còn "ổn định" để lèo lái một băng đảng trên năm triệu âm binh (ăn của dân không từ một thứ gì) hay không ?

Tình hình rất… là tình hình. Nghe nói ngay cả khi ông Trọng “ngọa triều”, tức nằm liệt giường, ông cũng phải tiếp tục bưng củi “đốt lò”. Không được cũng phải làm cho được. Bởi vì ông Trọng có cái giá trị của lá bùa trừ tà. Ông Trọng còn đó là âm binh không dám phá.

Nghe ông Hà Hoàng Hơp nói trên BBC là kỳ này phe nam kỳ "vắn số". Phe "bắc kỳ biết ní nuận" của ông Trọng, hợp với phe "quê bác", đại hội "thành công đại thành công".

Kỳ này phe nam kỳ bị “trấn nước”, coi bộ tương lai miệt này sẽ không ai ngóc đầu lên nổi. Chính sách hay âm mưu ?

Phe “bắc kỳ biết lý luận” luôn tự hào với đầu óc “siêu việt”, là “tinh hoa” của nòi giống “rông tiền”. 82% tiền của Sài gòn làm ra phải đổ về “trung ương”, tức chỗ của ông Trọng. Nghệ thuật vắt chanh kiểu đó là siêu đẳng phải không ? Làm như dân bãi trâu tắm (Bến Nghé, tên cũ Sài gòn) không biết xài tiền! 

Còn dân “quê bác” là dân “chịu đấm ăn xôi”, chuyện gì cũng dám làm và chuyện gì cũng làm được, ngay cả chuyện làm càn. 

Dân nam kỳ, cốt cách “dân guộng”, tầm nhìn không qua hết mâm cơm. Minh Triết, cái tên nghe “thông tuệ”, nội cái tuyên bố “cu ba ngủ đông lào thức” đã nói hết “tầm” của ông du kích ruộng miền Tây. Tư Sang, Ba Dũng… nghe đồn hai anh quánh nhau kiểu đại ngu “đồng ư qui tận”, hai bên cùng chết. Phe nam kỳ thua hết láng trên xòng bài đại hội 13.

Chuyện cạnh tranh, kỳ thị vùng miền là ở đâu cũng có. Bên Mỹ nạn kỳ thị còn khủng khiếp hơn. Nhưng vẫn thua bên Châu Âu. Thế chiến thứ II bắt đầu từ chính sách “chủng tộc ưu việt” của Hitler. Nhưng không ở đâu nạn kỳ thị lại tinh vi như ở xứ đông lào. Cái hay của phe “bắc kỳ biết ní nuận” là kỳ thị có chính sách, bằng chính sách, chớ không ở “lổ miệng” kiểu dân nam kỳ. 

Nắm hết quyền hành, ngân sách quốc gia trong tay, phe bắc kỳ “rót” hết về “chỗ cao”, lo từ giáo dục, xây dựng cơ sở hạ tầng câu cống đường cao tốc, mở khu công nghiệp… Còn dân nam kỳ tập làm quen “sống chung với hạn mặn”, mùa mưa uống nước mưa, mùa hạn uống nước phèn. Dân bỏ làng quê đi tứ xứ, trai làm nô, gái làm tì…

Cái siêu đẳng của dân bắc kỳ biết ni luận còn tụ ở chỗ họ ưa giẫy đành đạch khi có người đặt vấn đề vùng miền. Họ lu loa rằng họ là “nạn nhân” kỳ thị của đám nam kỳ. Điều ta không biết là với đồng tiền họ điều khiển cả âm binh và Facebook. Họ sử dụng Facebook như là phương tiện vừa để “tấn công”, vừa để “cả vú lấp miệng em” nhằm bịt miệng những người nói lên những sự thật trong các chính sách phân biệt vùng miền của phe biết ní nuận.

Bài này tôi viết xong thì bị Facebook treo mỏ 3 ngày.    

Thêm thí dụ về kỳ thị vùng miền bằng “chính sách”. 

Hà nội muốn cạnh tranh với Sài gòn, muốn Hà nội hơn Sài gòn, trung ương ra “chính sách”, một là "vơ bèo vạt tép" sáp nhập thêm mấy tỉnh chung quanh cho Hà nội "phình ra", GDP lớn thêm. Hai là “phân thây” Sài gòn ra làm hai khúc. Quận Thủ đức nay trở thành "thành phố Thủ đức", cạnh tranh với Sài gòn. 

Sẵn nói về Hà nội, nhắc lại chút chuyện xưa.

Nhớ lại lúc Đinh La Thăng bày chuyện "hòn ngọc Viễn Đông", muốn xây dựng lại Sài gòn cho xứng danh mà thế giới đã đặt từ trăm năm trước. Sài gòn bị miệt ngoải "chiếu tướng". La Thăng ở tù cũng phải. Đưa Sài gòn lên trên Hà nội La Thăng phạm hai tội. Một là bị tội "khi quân". Hà nội là “cái đầu” thì làm sao thua Sài gòn là cái đít ? Hai là Sài gòn hòn ngọc Viễn Đông giàu có như vậy thì cái “chính nghĩa” giải phóng Sài gòn không lẽ quăng cho chó gặm ? La Thăng bày chuyện làm cho người ta liên tưởng Hà nội thấy Sài gòn giàu bày chuyện “phỏng dái”, xúi dân liều mạng ở “quê bác” làm “cắt mạng” đập phá mục đích ăn cướp của người ta. Thăng đáng bị bêu đầu.

La Thăng ơi là La Thăng! VN không phải là Đức, là Ý. Thủ đô Berlin của Đức nghèo chết mẹ, làm gì mà bằng Munich?. Còn Roma thủ đô của Ý, không bằng góc chân của Milan. Thủ phủ Sacramento của Cali làm gì bằng San Francisco, bằng Los Angeles ?

Nhưng đó là chuyện của người ngoài. Chuyện của "ta", La Thăng mang đầu óc "tướng quân", muốn làm Sài gòn trội hơn Hà nội của bác Trọng. Làm cho Sài gòn trở lại danh xưa "hòn ngọc Viễn Đông" thì mặt mũi Hà nội có nước quăng cho chó gặm. Thấy tội của nhà ngươi chưa La Thăng ?

Trở lại chuyện nay. Ta thấy chính sách nào của đảng cũng "cao minh", nhứt là chính sách “chia để trị” và nuôi dưỡng “đấu tranh giai cấp”. Mà nói tới "đảng" là nói tới dân Bắc kỳ và dân "quê bác". 

Bao nhiêu thập niên chính sách “củi đậu nấu đậu” riết dân nam kỳ ngoài chuyện bưng bô và kéo màn cho đại hội đảng thì không có gương mặt nào "bảnh". Quánh nhau, nghe nói ba X với 4 Sang, quân mầy chết ba quân tao chết hết. Không biết cậu Nghị, con anh ba X ra ngoải lành dữ thể nào ?

Lại nghe nói kỳ này phe phụ nữ cũng ra rìa. Chuyện xưa cô giáo thấy cô nào “đèm đẹp một chút” phải làm “nhiệm vụ chính trị”, tức làm hộ lý, chuốc rượu cho “lãnh đạo cấp cao” sung văn sướng. Chuyện giờ thấy lấp lánh mấy cô “đép đèm đẹp” bận áo "vàng vàng" đứng trước thềm đại hội làm màu. Ông Trọng “ngọa triều”, giây thần kinh bị đứt gần hết đứng không nỗi, chắc cái kia cũng gục đầu, không tính. Còn mấy “lão tướng” kia, ngồi ngủ gục cả ngày không mỏi lưng cũng mỏi cổ. “Nhiệm vụ chính trị” của mấy cô áo vàng, ban ngày làm kiểu, ban đêm chắc là để “đấm lưng” cho các cụ. Còn cô nào “xâu xấu” nhưng tay chưn lanh lẹ, nhà bếp không thiếu chỗ. Cả ngày nói dóc và ngủ gục, “lãnh đạo” cũng đói bụng chớ ? 

Chuyện đáng nói (hay đáng thương?), bên nội các ông Biden 50% là phụ nữ. Nhân số phụ nữ VN nghe đâu 52% mà không có mống nào lên hàng "tứ trụ" nghĩ thiệt tình là tủi cho thân phận trót sinh làm phụ nữ đông lào.   

Lại còn phe "khúc ruột ngàn dặm". Mỗi năm phe này gởi về VN khoảng 15 đến 20 tỉ đô la mỗi năm. Phe này cũng xứng đáng có ghế. Nghe nói ông luật sư Hoàng Duy Hùng, khúc ruột thừa từ năm ngoái đã trở thành khúc ruột non của đảng. Ông Hùng ngày xưa mơ mộng trở thành ông Diệm, nay thì mơ màng ghế tứ trụ. Theo tôi LS Hùng nên đổi bài hát mở đầu clip video. Tôi đề nghị bài "em ơi nếu mộng không thành thì sao *"...

Ai ở Houston làm ơn mua dùm tui chai thuốc chuột gởi tặng LS Hùng. Tui mang ơn.

(*) Nhái theo bài hát “em ơi nếu mộng không thành thì sao ? mua chai thuốc chuột uống cho rồi đời…”


lundi 26 octobre 2020

Một số điều cần nói qua chuyến thăm VN của tân thủ tướng Nhật Yoshihide Suga.

Một số dấu hiệu cho thấy quan hệ Việt-Nhật sẽ thay đổi “sâu sắc” trong lãnh vực quốc phòng qua chuyến thăm viếng của thủ tướng Yoshihide Suga vào tuần rồi. Báo chí loan tin hai bên Việt-Nhật đã đạt những thỏa thuận cơ bản về một “hiệp định chuyển giao công nghệ và thiết bị quốc phòng”.

Sự thay đổi “chiều sâu quốc phòng” trong quan hệ Việt-Nhật trước hết có thể là viên đá thăm dò dư luận nước Nhật trước chính sách mới về quốc phòng của nội các Suga mà chính sách này có thể sẽ mâu thuẫn với nội dung điều 9 Hiến pháp. Sau đó cho thấy sự quyết tâm của VN là không loại trừ việc sử dụng vũ lực để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, như bộ quốc phòng đã “trả lời cử tri” qua bài báo trên Thanh niên hôm 23 tháng mười 2020.
Tân thủ tướng Yoshihide Suga trên thực tế không có “chính danh” như vị tiền nhiệm Shinzo Abe, mặc dầu ông cũng được Quốc hội chỉ định trước sự chứng kiến của Nhật hoàng. Nhiệm kỳ của ông Suga chỉ tiếp nối phần thời gian còn lại của thủ tướng tiền nhiệm, từ nay cho tới cuối năm 2021. Quốc hội hiện thời là do dân Nhật bầu ra để ủng hộ Shinzo Abe (chứ không phải ủng hộ ông Suga). Chưa biết sau đó dân Nhật có tin tưởng ủng hộ ông Yoshihide Suga hay không.
Câu hỏi đặt ra là, tại sao một hiệp ước quan trọng về quốc phòng (chuyển giao công nghệ và bán thiết bị quốc phòng) lại không được thúc đẩy dưới thời Shinzo Abe mà lại bắt đầu dưới thời một nội các “chuyển tiếp” ?. Shinzo Abe có hai nhiệm kỳ (7 năm và 263 ngày) thủ tướng để xúc tiến việc đào sâu quan hệ quốc phòng với VN.
Vì vậy ta có thể hoài nghi về lý do “cáo bịnh” nghỉ hưu của Shinzo Abe. Thay đổi nội dung điều 9 Hiến pháp là một “phiêu lưu chính trị” của đảng cầm quyền. Bởi vì muốn tu chính Hiến pháp cần phải có sự đồng thuận của ⅔ đại biểu quốc hội và sau đó phải được sự chuẩn thuận của quốc dân trong một cuộc “trưng cầu dân ý”.
Điều 9 Hiến pháp Nhật được Quốc hội biểu quyết vào ngày 3 tháng mười một năm 1946, có hiệu lực ngày 3 tháng năm 1947, dĩ nhiên dưới thời kỳ “quân quản” của Hoa kỳ. Nội dung điều 9:
“Vì lòng mong muốn chân thành một nền hòa bình quốc tế đặt trên nền tảng công lý và trật tự, nhân dân Nhật Bản vĩnh viễn từ bỏ việc can dự vào chiến tranh như quyền chủ quyền của quốc gia, (cũng như từ bỏ việc) đe dọa, hoặc sử dụng vũ lực như một phương tiện nhằm giải quyết các xung đột quốc tế.
Để đạt được mục tiêu, nước Nhật sẽ không có lực lượng bộ binh, hải quân và không quân cũng như không duy trì bất kỳ một tiềm năng chiến tranh nào. Quyền được can thiệp (vào chiến tranh) của quốc gia sẽ không được công nhận. "
Qua cuộc chiến tranh Triều Tiên, quan điểm quốc phòng Nhật có một số thay đổi, đồng thời với việc chấm dứt “thời kỳ quân quản”, Nhật trở thành một đồng minh thân cận của Mỹ. Cuộc chiến Vùng Vịnh Nhật đã đứng về phía Mỹ, không phải tiếp tay trên chiến trường, mà lo phần “hậu cần”. Tiếp theo các căng thẳng với TQ về chủ quyền quần đảo Senkaku (Điếu ngư) đầu thập niên 70 đồng thời với các động thái đe dọa quân sự của Bắc Triều tiên, nhứt là sau khi quốc gia này thử nghiệm thành công vũ khí hạt nhân, quan điểm về “an ninh quốc gia” của Nhật đã có những thay đổi lớn.
Hiện tại Nhật đã có “bộ quốc phòng” và “lực lượng phòng vệ”, với đầy đủ các lực lượng không quân, hải quân, bộ binh… dĩ nhiên được trang bị bằng các loại vũ thí tối tân nhứt. Ngân sách quốc phòng được giới hạn không quá 1% GDP nhưng thời thủ tướng Shinzo Abe quan điểm “diều hâu” về quốc phòng của Nhật được khuyến khích, con số này mỗi năm mỗi “vượt rào”, tương ứng hiện nay khoảng 44 tỉ EU. Ngoài ra thời thủ tướng Abe, năm 2014 Nhật được phép phép xuất khẩu vũ khí ra nước ngoài, dĩ nhiên ban đầu là bán các bộ phận cảm biến trong Ra đa cho quân đội Mỹ, sau đó cung cấp cho các quốc gia, như ASEAN, các loại tàu tuần duyên…
Các điều này cho thấy điều 9 Hiến pháp của Nhật trên hình thức đã không được tôn trọng, vì các “lý do chính đáng” phục vụ cho sự bảo toàn lãnh thổ và sự tồn vong của dân tộc Nhật.
Câu hỏi đặt ra là nội dung Nhật sẽ chuyển giao công nghệ quốc phòng nào và bán thiết bị nào cho VN ?
Phát ngôn nhân chính phủ Nhật trả lời báo chí, bằng “ngôn từ ngoại giao”, tức là ai muốn hiểu sao thì hiểu. Chính phủ Suga thực sự muốn tu chính điều 9 HP, lấy lại quyền chủ quyền về chiến tranh, hay quyền can dự vào chiến tranh của Nhật, để đối phó với sự bành trướng của TQ cũng như các đe dọa hạt nhân từ Bắc Triều tiên ? Hay là chính phủ này cũng tìm cách “đi vòng” để đạt mục tiêu như các vị thủ tướng tiền nhiệm ?
Theo tôi việc “đi vòng” kỳ này sẽ rất khó khăn. Bởi vì trung tâm của quan niệm Ấn độ Thái bình dương, hay trọng tâm của “tứ giác kim cương” (Nhật Mỹ Ấn Úc) là Việt Nam (và Indonesia) chớ không phải là ASEAN. Chuyến thăm đầu tiên của Suga sau khi nhậm chức là VN và sau đó là Indonesia cho ta thấy điều này. Mà việc “tự vệ” trước sự bành trướng của TQ, Nhật không thể đứng một mình. VN và Nhật có chung mối lo là bị TQ đe dọa chủ quyền lãnh thổ (Nhật ở quần đảo Senkaku và VN ở HS và TS) đồng thời có chung lợi ích trước quan điểm “Ấn độ Thái bình dương tự do và rộng mở”.
Nếu giữ nguyên nội dung điều 9 HP, Nhật có thể sẽ bị “trói tay” trước các hành vi gây chiến tranh của TQ.
Theo tôi, ý kiến từ nhiều năm nay, nếu TQ khởi động chiến tranh để “thống nhứt” Đài loan, TQ sẽ kéo vào cuộc chiến cả Nhật lẫn VN. Bởi vì TQ sẽ “thanh toán” vấn đề chủ quyền lãnh thổ một lần một rồi thôi, bao gồm Điếu Ngư và TS.
Đối với Việt Nam, lần đầu tiên “trả lời cử tri” hôm kia, Bộ Quốc hòng VN biểu lộ thẳng thừng quan điểm sử dụng vũ lực để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.
Điều này cho thấy dụng cụ pháp lý có thể bị gạt sang một bên.
Ta có thể “thấu hiểu” nỗi lòng của lãnh đạo Hà nội. Trong “cuộc chiến các công hàm” ở Ủy ban ranh giới thềm lục địa thuộc LHQ, VN đã “thua” trước TQ. VN đã “im lặng” trước lập luận của TQ, qua công hàm 17 tháng tư năm 2020, cho rằng VN đã bị “estopped”.
TQ cho rằng VN đã “nhìn nhận” chủ quyền của TQ ở HS và TS từ năm 1958 rồi, bây giờ VN không thể “nói ngược”.
Tập quán quốc tế quan niệm rằng thái độ “im lặng” của một quốc gia trước một vấn đề có liên quan đến quốc gia, là sự “đồng thuận mặc nhiên”.
Công hàm của ba đại cường Châu Âu là Anh, Đức và Pháp gởi LHQ cho biết các quốc gia này “không có ý kiến” về tranh chấp chủ quyền giữa các quốc gia ở Biển Đông.
Điều này trái với lịch sử.
VN là cựu thuộc địa của Pháp (1874-1949). Các lãnh thổ Hoàng Sa và Trường sa đã được Pháp thâu hồi, tái khẳng định chủ quyền đồng thời sáp nhập vào lãnh thổ VN.
Vấn đề là Pháp trả độc lập cho VN qua chính quyền Bảo Đại (Quốc Gia Việt Nam) qua Hiệp định Elysée mà quốc gia nối tiếp là Việt Nam cộng hòa.
Lãnh thổ HS và TS thuộc chủ quyền của VNCH mà thực thể này không còn tồn tại. Lý ra HS và TS sẽ chuyển lại cho chính quyền kế thừa VNCH.
Vô số lần tôi khuyến cáo VN hôm nay phải làm thủ tục “kế thừa” di sản VNCH để khẳng định chủ quyền HS và TS.
Pháp (và Anh và Đức) không có lý do để tuyên bố “không có ý kiến” về chủ quyền HS và TS, ngoại trừ lý do VNCH sụp đổ và không có kế thừa.
Phương pháp giải quyết tranh chấp bằng pháp lý với TQ, VN phần thua nhiều hơn phần thắng. Bây giờ VN chỉ có phương pháp vũ lực để bảo vệ lãnh thổ.
Theo tôi, rất có thể từ nay cho tới hết tháng 11, TQ có thể “mở mặt trận” để “thâu hồi các vùng lãnh thổ đang bị kẻ địch chiếm đóng”, như lúc đánh HS tháng giêng 1974.
Đối với VN, mặt trận dễ nhứt, TQ có thể đánh đảo Bạch long vĩ (và giúp Campuchia đánh đảo Phú quốc) để yêu cầu VN “giao” trong hòa bình các đảo ở TS. (Đảo Bạch long vĩ thuộc về VN theo công ước phân định biên giới Pháp Thanh 1887, vì nằm bên này “đường đỏ” phân chia Vịnh Bắc Việt). Giả thuyết này có thể xảy ra nếu TQ lo ngại việc can thiệp vào Đài loan sẽ “đụng độ” với Mỹ mà TQ thấy là chưa chắc thắng. TQ cũng sẽ không chiếm các đảo TS bằng vũ lực, nếu thấy thái độ của Mỹ sẽ can thiệp.
“Pacta sunt servanda”, cam kết phải giữ lời, là cốt lõi của luật quốc tế.
Các học giả VN có vô số bài viết giải thích về hiệu lực công hàm 1958, tôi không nhắc lại. Vấn đề là ý kiến nhiều “như lá mùa thu” mà VN không thể “khơi trong gạn đục” lấy ra một ý kiến “nghe được” để phản biện công hàm 17 tháng tư của TQ (về lập luận VN bị estopped).
VN “bội ước” thì TQ sẽ “bội ước”, lấy lại Bạch long vĩ. Điều này tôi đã cảnh báo ít ra từ 10 năm trước, nhân viết các bài về việc phân định Vịnh Bắc Việt tháng 12 năm 2000. TQ cũng có thể mở "liên minh" với Campuchia, qua việc mở căn cứ sát nách VN, dùng dân Miên đánh VN đến gọt máu cuối cùng để lấy đảo Phú Quốc.
Bây giờ đã quá trễ để kế thừa danh nghĩa VNCH. Pháp đã biểu lộ ý kiến về chủ quyền HS và TS. Danh có chánh thì ngôn mới thuận.
Ngoài “chiến tranh” thì VN “hết cách”.

dimanche 11 octobre 2020

Từ "thần linh pháp quyền".... đến "nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa"...

 Bi kịch “pháp quyền”...


Năm 1994 ông Đỗ Mười đưa ra khái niệm “Nhà nước Pháp quyền xã hội chủ nghĩa”. Nội dung “nhà nước pháp quyền XHCN” được tóm tắt trong Nghị quyết “VỀ CHIẾN LƯỢC XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN HỆ THỐNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2010, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2020”. 

Đây không phải là một “khái niệm” mới về mô hình xây dựng nhà nước với nội hàm pháp chế xã hội chủ nghĩa mà Đỗ Mười chỉ mô phỏng theo mô hình xây dựng “quốc gia pháp trị xã hội chủ nghĩa” của Trung quốc.

Từ cuối thập niên 80 thế kỷ trước, trước nhu cầu thay đổi pháp luật để gia nhập kinh tế toàn cầu, TQ đưa ra khái niệm "quốc gia pháp trị xã hội chủ nghĩa" như là một mô hình nhà nước kiểu mới, đưa pháp chế xã hội chủ nghĩa theo màu sắc TQ vào mô hình nhà nước Tây phương "l'Etat de Droit". 

Điều 5 Hiến pháp TQ 1982 (bát nhị) nói về sự “tôn nghiêm và thống nhứt của pháp chế”. Năm 1999 tu chính lại với nội dung “nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa quản trị quốc gia theo pháp luật đồng thời xây dựng một nhà nước pháp trị xã hội chủ nghĩa”. Nhờ đó TQ được gia nhập WTO năm 2000.

Mỗi thời lãnh đạo CSTQ tạo một “dấu ấn”, qua một đóng góp “tư tưởng” của cá nhân về mô hình “quốc gia pháp trị”. Ông Giang Trạch Dân chủ trương “dĩ pháp trị quốc 以法治国 » - tức dùng pháp luật quản trị đất nước và “kiến thiết xã hội chủ nghĩa pháp trị quốc gia 建设社会主义法治国家 », tức là “xây dựng quốc gia pháp trị xã hội chủ nghĩa”. Hồ Cẩm Đào đóng góp tư tưởng “Xã hội hài hòa”:  “hài hòa xã hội tựu thị pháp trị xã hội  社会就是社会法治 », tức là “xã hội hài hòa tức là xã hội pháp trị”. Đặc biệt thời Tập Cận Bình, tư tưởng pháp trị của ông này là “trụ cột thứ ba” trong bốn trụ cột “tư tưởng Tập Cận Bình”, chủ đề được đưa vào Hiến pháp và được đưa vào dạy các trường đại học. Tập Cận Bình chủ trương “trụ cột thứ ba” 1/ đảng lãnh đạo, 2/ chủ quyền thuộc về nhân dân 3/ bình đẳng trước pháp luật 4/ dựa vào pháp luật để quản trị đất nước và bằng các tiêu chuẩn đạo đức (依法治国 Ỷ pháp trị quốc và 德治 đức trị). 

Nguồn gốc thuật ngữ “quốc gia pháp trị” là “Etat de Droit”, mô hình xây dựng quốc gia của Pháp. "L'Etat" có nghĩa là "quốc gia", hay theo VN hiện thời là "nhà nước". "Droit" có hai nghĩa : 1/"luật pháp" và 2/"quyền". Ý nghĩa của "Droit" trong "Etat de Droit" là "pháp luật". "L'Etat de Droit" là quốc gia (hay nhà nước) được xây dựng trên các hệ thống luật.

“Quốc gia pháp trị xã hội chủ nghĩa” vì vậy (có thể) dịch sang tiếng Pháp là “Etat de Droit Socialiste”. 

Đỗ Mười mượn tư tưởng của cộng sản TQ, "quốc gia pháp trị xã hội chủ nghĩa" của TQ được VN thay đổi một chút, trở thành "nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa".

Tạm chấp nhận cách dùng từ của VN là đúng (mà điều này không hẵn), “Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa” có thể dịch thành “Etat de Droit Socialiste”. 

Hiến pháp VN 2013, Điều 2 khoản 1 qui định: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân.”

“Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa” là một “khái niệm” xây dựng “quốc gia xã hội chủ nghĩa” trên nền tảng các hệ thống luật XHCN. Vì là một cụm từ thuộc về “khái niệm”, các từ trong cụm từ này không thể tách rời. 

Tách rời “Xã hội chủ nghĩa” ra khỏi “nhà nước pháp quyền” sự ngộ nhận sẽ cực kỳ lớn. Việc này sẽ tạo ra sự nhặp nhằng giữa hai mô hình xây dựng quốc gia, một là “Etat de Droit” thuộc chế độ dân chủ tự do và một là độc tài cộng sản (nhà nước được xây dựng bằng một rừng luật nhưng cán bộ chỉ xài luật rừng).

Trí thức VN, trong và ngoài nước, cùng thời kỳ, người thì "vẽ rắn thêm chân", người thì đóng vai phù thủy hà hơi vào lỗ mũi pho tượng đất sét "nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa". Không biết đến nay (tới hạn năm 2020) cái gọi là “nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa” đã được “định hình” cụ thể hay chưa ? 

Qua Hội nghị trung ương XIII vừa rồi ta thấy đề cập tới “đức trị”. Rốt cục đảng CSVN vẫn “bế tắt” trong tư tưởng. Mọi thứ đều rập khuôn tư tưởng của TQ, mà thực chất là của Tập Cận Bình “đảng lãnh đạo, chủ quyền thuộc về nhân dân, ỷ pháp trị quốc và đức trị”.  

Vấn đề là học giả VN "mỗi người mỗi ý". Khái niệm "nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa" không chỉ được diễn giải "lung tung" mà ngôn từ còn bị cắt xén ra từng khúc. 

Không biết từ khi nào cái đuôi "xã hội chủ nghĩa" bị rụng mất để trở thành "nhà nước pháp quyền". Không mấy ai còn nhớ nội hàm "pháp chế xã hội chủ nghĩa" gắn liền với "nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa".

Cái đuôi thằn lằn rụng đi thì mọi người cần nhớ là con thằn lằn vẫn là con thằn lằn.

Nhưng "bi kịch" về "luật học" của VN vẫn chưa chấm dứt lúc con thằn lằn đứt đuôi. Nó chỉ mới bắt đầu.

Một số học giả VN, trong ngoài nước, lại "chặt chân" con thằn lằn đứt đuôi kia. Cái râu ria "nhà nước" đơn thuần bị "cắt" đi. Từ "pháp quyền" được khai sinh thay thế "nhà nước pháp quyền" mà mỗi người "diễn giải" ý nghĩa “pháp quyền” theo cái cách của mình.

Pháp quyền là gì ? Đố học giả VN nào định nghĩa được chữ "quyền" trong cụm từ "nhà nước pháp quyền".

Tự điển VN hiện nay không có từ "pháp quyền", theo ý nghĩa "mô hình xây dựng nhà nước trên luật pháp". 

(Trước 1975, Pháp quyền được sử dụng để dịch “juridiction”, tức là “quyền được xét xử, tức là “quyền tài phán”).

Không ai định nghĩa được “pháp quyền” là gì, chính xác là không ai có thể xác định được. Vì chữ "quyền" có rất nhiều nghĩa (vô định): thuộc về quyền lực, thuộc về pháp luật, quyền biến....

Tây phương không ai tách chữ "Droit" ra khỏi "Etat de Droit" như học giả VN. "Etat de Droit", cũng như "nhà nước pháp quyền" là từ "khái niệm", một tập hợp chữ không thể tách rời. Tách ra "Etat" có nghĩa là "quốc gia hay nhà nước", "droit" trở thành "pháp luật". Hai chữ tách rời không có chút ý nghĩa nào liên quan đến "Etat de Droit".

Con thằn lằn rụng đuôi thì vẫn là con thằn lằn. Tách "pháp quyền" ra khỏi "nhà nước", "pháp quyền" có ý nghĩa là "pháp luật".

Nhưng việc tách “pháp quyền” ra khỏi “nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”, hệ thống luật lệ xây dựng nhà nước của VN trở thành một “bi kịnh”.

Một bài viết mới đây của trí thức VN thấy xuất hiện cụm từ “dân chủ pháp quyền”. Bi kịch chồng lên bi kịch. Pháp quyền định nghĩa chưa xong lại nhặp nhằng vào đó khái niệm “dân chủ”.  

Khái niệm về “dân chủ” ở VN chết đi sống lại, hết lên bờ rồi xuống ruộng nhiều lần. Ngôn ngữ chính trị của CSVN “lạm phát” việc sử dụng từ dân chủ. Điều ít ai nói tới nội hàm dân chủ ở đây là “dân chủ nhân dân”, cách nói khác của “dân chủ tập trung”. 

Rốt cục “dân chủ pháp quyền” là gì vẫn không thấy ai nói tới!  

 

Từ thần linh pháp quyền...

Theo TS Nguyễn Sĩ Dũng trong bài « Hiến pháp 1946 với tư tưởng pháp quyền » :

“Năm 1919, trong Bản yêu sách được Nguyễn Ái Quốc gửi đến hội nghị Vecxây, yêu sách thứ 7 là pháp quyền. Sau này, yêu sách đó được Bác thể hiện thành lời ca: “Bảy xin Hiến pháp ban hành. Trăm điều phải có thần linh pháp quyền” (Yêu cầu ca, Báo Nhân dân, ngày 30/1/77).”

Theo TS Nguyễn Đình Lộc trong bài : « Hồ chí minh : Trăm điều phải có thần linh pháp quyền và việc xây dựng hệ thống pháp luật Việt Nam » :

“Cho đến nay, qua các tư liệu lịch sử có được, có thể nói, đây là lần đầu tiên trong văn học sử Việt Nam xuất hiện khái niệm “pháp quyền” và “pháp quyền” ở đây lại được nâng lên thành “thần linh” - một khái niệm linh thiêng, làm nổi bật ý nghĩa tính chất “pháp quyền”, nổi bật ý nghĩa, vai trò của pháp luật, của Hiến pháp trong đời sống xã hội.”

Như vậy nguồn gốc  từ ngữ « pháp quyền », theo các học giả trên, là của ông Hồ.

Bài vè lục bát tựa đề « Việt Nam yêu cầu ca », thực ra là bản “phóng tác” của bản yêu sách 7 điểm viết bằng tiếng Pháp « Revendications du peuple Annamite – Yêu sách của nhân dân An Nam » (mà các sử gia VN cho là của ông Hồ), viết này 18 tháng sáu năm 1919 nhân dịp Hội nghị các đại cường thắng trận Đệ Nhất thế chiến tổ chức tại Versaille. Bài vè có câu :

« Bảy xin Hiến pháp ban hành
Trăm điều phải có thần linh pháp quyền »

TS Nguyễn Sĩ Dũng (bài đã dẫn) nâng « pháp quyền » lên hàng « tư tưởng »:  

“tư tưởng pháp quyền đã xuất hiện trong các tác phẩm của Bác Hồ. Năm 1919, trong Bản yêu sách được Nguyễn Ái Quốc gửi đến hội nghị Vecxây, yêu sách thứ 7 là pháp quyền”.

TS Nguyễn Đình Lộc nâng “pháp quyền” lên thành « khái niệm ». 

Vậy thì cái « tư tưởng » (và khái niệm về) « pháp quyền » của ông Hồ là như thế nào ?

TS Nguyễn Sĩ Dũng (không biết đã tìm đâu trong tư tưởng của ông Hồ) viết ra rằng:

 “…pháp quyền là những nguyên tắc và phương thức tổ chức quyền lực sao cho lạm quyền không thể xảy ra và quyền tự do, dân chủ của nhân dân được bảo vệ”

Còn TS Nguyễn Đình Lộc chưa chứng minh « pháp quyền » là một « Khái niệm – concept ”, thì đã viết:

“Nguyễn Ái Quốc đã tìm được cách thức bình dân, gần gũi với mọi tầng lớp nhân dân, để thể hiện một cách thật đặc sắc cái cốt lõi, tinh túy của một NNPQ: đó là tinh thần thượng tôn pháp luật mà trước hết là thượng tôn Hiến pháp. Điều này chứng tỏ, ngay từ ngày đó, tinh thần pháp quyền đã trở thành điều tâm niệm, trăn trở của tư duy sáng tạo Hồ Chí Minh.”

Có thật vậy hay không ?

Nguyên văn yêu sách số 7, bản tiếng Pháp : 

« 7/ Remplacement du régime des décrets par les régimes des lois. » (Nguồn : Les décolonisations au XXe siècle: La fin des empires européens et japonais, Par Pierre Brocheux, Annexe 1.)

Tạm dịch ra tiếng Việt là : thay thế chế độ pháp lệnh bằng chế độ luật lệ.

Bài vè phỏng lại, thành ra « Bảy xin hiến pháp ban hành, Trăm điều phải có thần linh pháp quyền ».

“Xin” ở đây là “xin ai”, ai xin ? Hiến pháp này là hiến pháp nào?

Bản “yêu sách” gởi Hội nghị Versaille, nơi các cường quốc thắng trận đang hội họp. Dĩ nhiên là “xin” lãnh đạo các đại cường thắng trận, trong đó có Pháp quốc. Người xin dĩ nhiên là ông Hồ.

VN lúc đó vẫn còn là “thuộc địa” của Pháp, được Pháp cai trị dưới “chế độ pháp lệnh” (của Bộ Thuộc địa và phủ Toàn quyền), chứ không theo luật lệ (Hiến pháp) của mẫu quốc. Hiến pháp ở đây phải là hiến pháp của mẫu quốc.

Điều này sẽ rõ rệt nếu ta xét lại yêu sách thứ 2:

« 2/ Réforme de la justice indochinoise par l’octroi aux Indigènes des mêmes garanties judiciaires qu’aux Européens, et la suppression complète et définitive des Tribunaux d’exception qui sont des instruments de terrorisation et d’oppression contre la partie la plus honnête du peuple Annamite. »(Nguồn : Les décolonisations au XXe siècle: La fin des empires européens et japonais, Par Pierre Brocheux, Annexe 1.)

Tạm dịch : cải cách lại pháp lý Đông dương bằng cách ban bố cho người bản địa được bảo đảm về tư pháp (tài phán) như là người Châu Âu đồng thời bãi bỏ vĩnh viễn tất cả những loại Tòa án đặc biệt mà thực chất chỉ là những công cụ khủng bố và đàn áp thành phần những người An Nam lương thiện nhất.

Chữ « l’octroi » trong tiếng Pháp có nghĩa là « ban bố, ban phát ».

« Xin » để được « ban phát » : quyền được bình đẳng về tài phán như người Châu Âu.

« Bảy xin hiến pháp ban hành » ở đây có nghĩa là xin hiến pháp của mẫu quốc ban hành những điều « luật » để bảo đảm « quyền » của người « bản địa ».

VN lúc đó chưa lấy lại « độc lập – souveraineté » thì không thể nói « hiến pháp » trong câu này là « hiến pháp » của nước VN được.

Còn ý nghĩa của « thần linh pháp quyền » trong câu « trăm điều phải có thần linh pháp quyền » ?

Trước hết nói về ý nghĩa chữ « quyền » trong « pháp quyền ». Từ yêu sách thứ 2 ta có thể khẳng định rằng chữ quyền ở đây là quyền của « quyền lợi – right, droit » chứ không phải của « quyền lực – power, pouvoir ».

 « Pháp quyền » ở đây phải được hiểu là quyền (droit, right) của (dân bản địa) được (hiến pháp) bảo đảm bình đẳng (với dân Châu Âu) trước pháp luật.

Việc ghép chung hai từ ngữ « thần linh » và Pháp quyền » rõ là không ổn. Một bên mê tín “thần quyền”, một bên nói về quyền lợi và pháp lý của “thế quyền”. 

Tóm lại, ý nghĩa của « bảy xin hiến pháp ban hành, trăm điều phải có thần linh pháp quyền » :

Ông Hồ xin (mẫu quốc) cải cách nền pháp lý Đông dương, (ban bố hiến pháp), ra các điều luật để bảo đảm « quyền » của dân bản địa (như là người Châu Âu).

Không ai phê bình lời yêu cầu của ông Hồ trên đây là tốt hay xấu. Điều muốn nói là TS Nguyền Đình Lộc và TS Nguyễn Sĩ Dũng, trong hai bài tiêu biểu dẫn trên, đã diễn giải không phù hợp với thực tế « khái niệm » và « tư tưởng » ông Hồ về « pháp quyền ».

TS Nguyễn Đình Lộc viết trong bài dẫn trên :

“Nguyễn Ái Quốc đòi ban hành Hiếp pháp. Hiến pháp cũng là luật, nhưng là Luật cơ bản của một nước tạo cơ sở pháp lý cơ bản cho toàn bộ tổ chức và hoạt động của nhà nước, và cũng không chỉ cho nhà nước mà cho cả toàn xã hội, định hình chế định cơ bản quyền con người, quyền công dân của mỗi thành viên trong xã hội.”

Ông Hồ “đòi ban hành hiến pháp”, mà hiến pháp này là  hiến pháp của nhà nước thực dân chứ đâu phải là hiến pháp của nước Việt Nam ? Xem điều 2 bản yêu sách ta thấy rõ rệt yêu cầu “cải cách pháp lý Đông dương”, cai trị dân bản địa bằng “luật” chứ không bằng pháp lệnh.

Giả sử rằng Tây thực dân “ừ” một cái, thay đổi hiến pháp, cho phép toàn dân Đông dương được quyền “ngang hàng” với dân Tây mẫu quốc. VN (và Khmer, Lào) đã trở thành một “lãnh thổ hải ngoại” của Pháp (như Tân Calédonie, Guyane…)  và các dân tộc Đông dương (kể cả VN) đã có quốc tịch Pháp hết rồi !

Ông Hồ đã mất từ lâu. Nhân chứng thì mất nhưng chứng tích thì còn.

TS Nguyễn Đình Lộc khẳng định:

“Như vậy, ý tưởng lập hiến của Hồ Chí Minh được thể hiện thật rõ ràng, kiên định.”

Ông Hồ không hề có ý tưởng “lập hiến” nào cả. Ông chỉ có tinh thần “Pháp Việt đề huề”, kiên định dưới ánh sáng của bản Yêu sách. 

Gượng ép đưa vào “tư tưởng” của ông Hồ những điều ông không có, hay diễn giải sai thực chất về tư tưởng của ông Hồ, chỉ là việc giết chết ông Hồ (thêm lần nữa) bằng ngòi bút mà thôi. 


Đến “nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”.

Theo các văn bản ký kết giữa VN và hai quốc gia Đức và Pháp cùng thời kỳ về trợ giúp việc hoàn thiện “nhà nước pháp quyền”, ta có thể khẳng định mô hình nhà nước của VN mô phỏng theo khuôn mẫu “Etat de Droit” (etat = nhà nước; droit= pháp luật) của Pháp và Đức. Thuật ngữ « Etat de droit » tiếng Pháp - “Rechtsstaat” trong tiếng Đức, được hiểu là « État fondé sur (le respect de) la loi », có nghĩa là “quốc gia thiết lập trên nền tảng (của sự tôn trọng) luật lệ”.

Điều này cho thấy người ta không thể tự tiện tách rời “pháp quyền” ra khỏi “nhà nước”. Như đã nói trên, nếu tách ra, “pháp quyền” đơn thuần có là “droit”, tức là “pháp luật”. 

Vấn đề là chữ “quyền” có nhiều nghĩa khác nhau. Quyền có thể là “quyền lực – pouvoir, power” hoặc “quyền lợi – droit, right”. Ngoài ra chữ “quyền” còn có ý nghĩa khác thuộc các phạm trù pháp lý.

TS Nguyễn Sĩ Dũng trong bài “Nguồn cội của pháp quyền” viết:

“Vấn đề cốt lõi của pháp quyền là pháp luật về quyền. Pháp luật phân định và bảo vệ các quyền: quyền của các công dân và quyền của Nhà nước, quyền của các nhánh quyền lực Nhà nước như lập pháp, hành pháp và tư pháp.”

“Quyền” theo TS Nguyễn Sĩ Dũng là “quyền lợi – droit, right”. 

Khoan nói đến việc “Etat de Droit” có thể dịch thành “nhà nước pháp quyền” hay không. TS Nguyễn Sĩ Dũng đã dịch chữ “droit”, trong “etat de droit”, là “quyền”. Chữ “droit” trong “Etat de Droit” không thể dịch là “quyền”.

Ông Cao Huy Thuần trong bài “Nhà nước pháp quyền” , viết “Etat de Droit” là “nhà nước pháp luật”.

Ông Cao Huy Thuần dịch như thế là dịch “mot pour mot - chữ đối chữ”, chứ không dịch theo ý nghĩa của khái niệm “Etat de Droit”. Dịch lối này là chỉ nói về phần “xác” chứ không diễn tả được cái “hồn” trong khái niệm. Mà phần “hồn”, tức ý nghĩa của “Etat de Droit” là gì mới là điều cần biết.

Nhưng điều này cho thấy rằng cách dịch của TS Nguyễn Sĩ Dũng là sai. 

Chữ “droit” ở đây là “pháp luật” chứ không phải là “quyền”. Một thí dụ, người ta dịch “Faculté de Droit” thành “Luật khoa đại học đường”, hay “phân khoa Luật” (chứ không phải là “Quyền khoa đại học đường” hay “phân khoa Quyền”).

TS Nguyễn Sĩ Dũng cũng viết:

“Trong tiếng Anh, không có khái niệm "Nhà nước pháp quyền". Thay vào đó, các nước theo truyền thống Anh - Mỹ chỉ nói đến pháp quyền mà thôi. Hai từ "Nhà nước" thậm chí không được nhắc tới trong thuật ngữ này. Chính vì vậy, khi dịch khái niệm "Nhà nước pháp quyền" của ta sang tiếng Anh, bạn buộc lòng phải biến nó thành một thứ dài lê thê như sau: "Nhà nước bị điều chỉnh bới pháp quyền". Vấn đề cốt lõi của pháp quyền là pháp luật về quyền.”

Như thế TS Nguyễn Sĩ Dũng “ngắt” pháp quyền ra khỏi nhà nước rồi gán cho “pháp quyền” vào khái niệm “Rule of Law”. Vấn đề là, từ nghĩa nguyên thủy, khái niệm này nói về “luật”, (chứ không hề nói về quyền), về sự tương quan (cai trị) giữa nhà nước và người dân trong quốc gia như thế nào.

Ý kiến của ông Cao Huy Thuần trong bài đã dẫn, đã nói về chữ “quyền” trong “pháp quyền”:

“Trong ngôn ngữ của thế giới, sau Rechtsstaat, Etat de droit, Rule of Law, Việt Nam có "Nhà nước pháp quyền". Tên gọi thật hay. Vừa "pháp", nghĩa là luật pháp; vừa "quyền", nghĩa là... quyền. Chưa biết quyền của ai, nhưng chắc chắn không phải là quyền của Nhà nước, vì Nhà nước cần gì phải đòi quyền - đòi một cái đã có.”

“Quyền nghĩa là… quyền” ! Nhưng quyền có đến (ít nhất) ba ý nghĩa khác nhau:  Quyền lợi (droit, right), quyền lực (pouvoir, power) và “quyền” của pháp luật. Quyền ở đây là “quyền” nào?

Ông Nguyễn Hưng Quốc, trong bài đăng trên VOA, viết:

Sự khác biệt giữa một chế độ dân chủ và một chế độ độc tài không phải ở những cái có mà ở những cách thức thực thi những cái có ấy. Ví dụ, liên quan đến luật pháp. Một, ở các nước dân chủ, luật pháp là tối thượng. Không có ai ở trên và/hoặc ở ngoài luật pháp. Hai, ở các nước độc tài, ngược lại, luật pháp được sử dụng như một công cụ để hợp thức hóa các hành động độc quyền và trấn áp của họ: những người hoặc nguyên cả tầng lớp lãnh đạo đều ở trên và/hoặc nằm ngoài luật pháp. Trường hợp trên được gọi là pháp quyền (rule of law); trường hợp dưới gọi là pháp trị (rule by law).

Ở đây ông Nguyễn Hưng Quốc dịch “rule of law” là pháp quyền, “rule by law là pháp trị .

Điều thú vị, ba ông học giả hiểu ba cách khác nhau về ý nghĩa của chữ “Quyền”. Đồng thời, ba ông, không ông nào đồng ý với ông nào về cách dịch “Rule of Law”.

Điều này dễ hiểu. Các học giả VN trong nước đã lấy từ “pháp quyền” của ông Hồ chí minh sử dụng trong bản “yêu sách 7 điểm”, mục đích xin (mẫu quốc) cải cách nền pháp lý Đông dương, (ban bố hiến pháp), ra các điều luật để bảo đảm « quyền » của dân bản địa (như là người Châu Âu).

Trong khi thuật ngữ “nhà nước pháp quyền” là một cụm từ “khái niệm”, trong bất kỳ trường hợp nào cũng không thể tách “pháp quyền” ra khỏi “nhà nước”.    

TS Nguyễn Sĩ Dũng diễn giải đúng nội dung chữ “quyền” theo tinh thần “xin xỏ” của ông Hồ trong bản yêu sách 1919. Nhưng không hề tương ứng với với tinh thần (luật học) của “Rule of Law” hay “Etat de Droit” ở các mô hình xây dựng nhà nước ở các xứ Âu, Mỹ được.

Ông Cao Huy Thuần chỉ nói “quyền là… quyền”.

Ông Nguyễn Hưng Quốc không nói “quyền” là gì mà chỉ dịch theo lối ”coup pour coup”, “rule by law” thành pháp trị.

Vấn đề là nhà nước nào lại không cai trị (dân chúng) bằng pháp luật ?

Ngay từ cuốn “kinh thánh” về Luật của Anh (Rule of Law) cũng viết :

“Englishmen are ruled by the law, and by the law alone; a man may with us be punished for a breach of law, but he can be punished for nothing else. (Dicey,Introduction to the Study of the Law of the Constitution, 202)”

Tạm dịch: mọi người bị cai trị bằng pháp luật, và chỉ bằng pháp luật mà thôi. Một người có thể bị (chúng ta) trừng phạt vì hành vi vi phạm luật pháp, nhưng không thể trừng phạt hắn vì lý do bất kỳ khác.

Tức là, tự thân “Rule of Law” cũng đã hàm ý nghĩa “cai trị” bằng pháp luật rồi. Vấn đề là quan hệ giữa người cầm quyền (đại diện chức năng nhà nước) với “pháp luật” là như thế nào ?

Vì vậy muốn dịch các khái niệm “Rule of Law” hay “Etat de Droit” thế nào cho chính xác, hợp lý thì ta tìm xem những nhà làm luật các xứ đó đã hiểu các khái niệm này như thế nào ?

Thí dụ lấy từ văn bản của Nghị viện Châu âu. Ở đây sử dụng hai ngôn ngữ chính : Anh và Pháp. Nền tảng pháp luật ở đây cũng chia sẻ hai khái niệm “Rule of Law” và “Etat de Droit”.

« Rule of Law » trong tiếng Anh được đối chiếu sang tiếng Pháp là « prééminence du droit ». Nghĩa tiếng Việt là « sự ưu việt của luật pháp ». (Tuy vậy, tiếng Pháp khu vực Canada thì dịch là « primauté du droit », tức là « sự ưu đẳng của luật pháp »). Ý nghĩa của hai cách dịch như vậy là tương đương với nhau.

Nghị viện cũng nhìn nhận rằng hai khái niệm « Rule of Law » và « Etat de droit » được sử dụng trên các văn bản của các nước (trong cộng đồng) có sự tương đương với nhau.

Thuật ngữ « Etat de droit », “Rechtsstaat” được hiểu « État fondé sur (le respect de) la loi ». Nghĩa tiếng Việt « quốc gia thiết lập trên nền tảng (của sự tôn trọng) luật lệ ». “Etat de droit” cũng được các định chế pháp luật Châu Âu định nghĩa như là “hệ thống định chế (xây dựng quốc gia) mà trong đó mọi quyền lực đều phải tuân theo pháp luật”. Pháp luật vượt trội (ưu việt) lên tất cả và mọi người, mọi pháp nhân đều bình đẳng trước pháp luật. 

“Rule of Law” (quan điểm luật học của Anh) được các nước trong khối Châu Âu thống nhứt với ý nghĩa “sự ưu việt của pháp luật”. Tức là pháp luật đứng trên tất cả, kiểm soát và chi phối tất cả mọi vấn đề trong xã hội, kể cả “quyền lực” và việc phân bổ quyền lực. 

Hai khai niệm “Rule of Law” và “Etat de Droit” có điểm tương đồng về cơ bản: luật pháp là khuôn khổ vận hành và giải quyết mọi vấn đề quốc gia và xã hội. 

Tại miền Nam trước 1975, thuật ngữ « pháp quyền » được dịch từ « juridiction » (nay gọi là quyền tài phán). Các tự điển Pháp-Hoa trong cùng thời kỳ cũng đều dịch tương tự. 

Còn « Etat de Droit » miền Nam VN dịch là « nhà nước pháp trị ». Trung Quốc, Đài loan, Hàn quốc, Nhật… hiện nay cũng dịch như vậy. 

Tuy nhiên, nếu xét về ý nghĩa, dĩ nhiên « Etat de droit », « Quốc gia thiết lập trên nền tảng tôn trọng luật lệ », gọi là « pháp trị » thì thiếu hẵn ý nghĩa. Nhưng chắc chắn không thể dịch là « pháp quyền ». Không hề có bóng dáng chữ « quyền » (quyền lực, quyền lợi) nào trong khái niệm này để mà dịch như vậy.

Để dễ hiểu, theo tôi, ta có thể dịch là « nhà nước trọng pháp ».

Về khái niệm « Rule of Law », tức « préeminence de droit - sự ưu việt của pháp luật ». Quốc gia xây dựng lên nền tảng này thì cũng là « quốc gia thiết lập trên nền tảng tôn trọng luật lệ ». Dịch thành « pháp quyền » như ông Nguyễn Hưng Quốc rõ là không ổn. Vì ở đây nói về luật pháp và sự cai trị mà không hề nói đền « quyền lực » hay « quyền lợi ».

Theo tôi, để dễ hiểu, cũng có thể dịch là « trọng pháp », tức là “thượng tôn pháp luật”. Nhà nước xây dựng trên nguyên tắc đó là nhà nước trọng pháp.