dimanche 10 novembre 2013

Cuộc chiến 1979 không có xóa địa danh lịch sử Pắc Bó.


Tin vui cho những người cộng sản Việt Nam : Thánh địa của những người cộng sản Việt, hang Bắc Bó, không bị sát nhập vào lãnh thổ Trung Quốc như các lời đồn đại trước đây. Bản đồ đính kèm Hiệp ước Biên giới 1999 cho thấy đường biên giới khu vực không thay đổi (khu vực các mốc cũ 107-108-108). Khu vực này đã viết trước đây, nay dẫn lại ở bên dưới.

Tuy vậy, trong vùng này phía TQ đã lấy được đất thuộc khu vực mốc 114, tại cửa ải Bình Mãng, phía hữu ngạn sông Bằng (Bằng Giang), cũng như đất khu vực giữa hai mốc 111-112 và khu vực mốc 113.

Để ý các khu vực đất của VN bị mất cho TQ trong vùng biên giới này, (cũng như ở các địa điểm khác trên đường biên giới), đôi khi rất nhỏ về diện tích (vài trăm mét vuông cho đến vài km²), nhưng luôn là các khu vực có tầm quan trọng về kinh tế (hay chiến lược).

Nhắc lại để biết, Công ước Pháp-Thanh bổ sung về biên giới năm 1895 nhượng lại cho VN vùng đất hữu ngạn sông Đà (gồm Lai Châu, Điện Biên và Sơn La giao cho TQ theo công ước 1887), diện tích hàng ngàn cây số vuông, để lấy một góc nhỏ đất thuộc Mường Khuơng và Phương Độ (thuộc Hà Giang), diện tích vài chục cây số vuông. So sánh giá trị việc trao đổi này, phía VN được cái « tiếng » còn phía TQ được cái « miếng ». Là vì khu vực đất giao cho TQ là vùng đất có rất nhiều quặng mỏ quan trọng. Trong khi khu vực đất giao cho VN là… trái bom nổ chậm. Khu vực Lai Châu, ngày xưa, vốn thuộc quyền của đầu lĩnh người Thái tên là Đèo Văn Trị, xưa nay sống tự trị, không thần phục TQ cũng không thần phục VN. Vui thì không nói chi, khi buồn họ nổi dậy quấy phá. Ngoài ra, các vụ loạn lạc (của người Hồi và Thái Bình Thiên Quốc) vào thế kỷ 18 đã làm chết khoảng 50 triệu người TQ, gây ra một làn sóng di cư vĩ đại xuống khu vực biên giới Việt-Trung, trải dài từ Lai Châu, Sơn La, Điện Biên… xuống tới các tỉnh Quảng Bình, Thanh Hóa, Nghệ An giáp ranh với Lào. Ngoài các sắc dân người thiểu số, di cư từ các tỉnh Vân Nam, Quí Châu, còn có các băng đảng cướp (Cờ Đen, Cờ Vàng…). Triều nhà Nguyễn suy sụp nhanh cũng do thành phần bất hảo này. Nói là « trái bom nổ chậm » là thích hợp.

VN từ xưa đến nay, là thùng rác chứa đồ phế thải, hay các thứ không thể tiêu hóa về kinh tế hay an ninh của TQ.

Xét mảnh bản đồ sau đây :

Bản đồ số 21 của bộ bản đồ đính kèm Hiệp ước biên giới 1999.

Hang Pác Bó

Các khu vực khoanh vòng xanh trên bản đồ là các địa điểm đường biên giới có thay đổi, lấn sang Việt Nam.

Khu vực khoanh vòng đỏ, các địa danh sông núi của VN được đổi tên, đặt sang tên nước ngoài, gồm suối Lê Nin và núi Các Mác.

Lãnh đạo CSVN đặt tên « nước ngoài » cho đất đai VN thế cũng hay, nếu không nói là thâm thúy lắm !. Những phế phẩm của của chủ nghĩa Mác-Lê, như tượng Lê Nin, tượng Các Mác hay sách vở lý thuyết về chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa xã hội… của các nước trên thế giới vứt bỏ, từ nay không còn lo ngại việc ô nhiễm. Hang Pắc Bó nên đổi tên thành « thùng rác lịch sử của thế giới » cho hợp tình hợp cảnh. Không phải xưa nay VN đã là thùng rác của TQ hay sao ? Thêm chút rác rưởi nữa thì không hề gì.

Theo Công ước Pháp Thanh 1887, các cột mốc trong khu vực được định nghĩa như sau :

111, Lộng Canh Sơn弄…山, A un col entre les cirques de Lung-Kem (Chine) à Loc-Son (Tonkin) derrière une maison isolée qui appartient à l’Annam. Tạm dịch : Cắm trên một cái đèo, khoảng giữa các thung lũng nhỏ từ Lung-Kem (thuộc Trung Hoa) đến Lộc Sơn (VN), phía sau một ngôi nhà biệt lập thuộc VN.

112, Lộng Bình Lĩnh 弄平嶺, Au S et à l’environ 15m du sentier allant de Lung-Bin (Chine) à Lung-Heun adossée à un rocher isolé au milieu des champs. Cắm ở phía nam, cách khoảng 15m con đường mòn đi từ Lung-Bin (Trung Hoa) đến Lung-Heun ( ?), dựa vào một khối đá đơn độc ở giữa đồng.

113, Hạo Long Sơn 後龍山, Au bas de l’escalier descendant du fort chinois au N et près du chemin allant de Na-Sat à Bing-Mang. Cắm ở phía dưới chân cầu thang của công sự (Trung Hoa), phía bắc và kế cận con đường nối từ Na-Sat đến Bình Mãng.

114, Bình Mãng Ải Khẩu 平孟隘口, Près de la porte de Chine. A la patte d’oie formé par les chemins allant de Na-Sat à Soc-Giang (Soc-Hung) et Soc-Lung. Cắm gần của ải Bình Mãng. Tại ngả ba của hai con đường từ Na Sat đi Sóc Giang và Soc Lung.

Về địa danh Pắc Bó, chép lại bài viết đã đăng trước đây, nội dung như sau :

Cuộc chiến 1979 đã xóa địa danh lịch sử Pắc Bó ?

Tháng 2 năm 1979 Trung Quốc xua quân đánh VN, gọi là cuộc chiến « phản công tự vệ ». Trong vòng vài ngày, quân Q đã đánh chiếm và phá thành bình địa các tỉnh dọc biên giới như Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai… Một trong những mũi tiến công của quân đội TQ vào chiếm Cao Bằng là đạo binh thiết giáp tiến vào cửa ngỏ cột mốc 108, đi qua Pác Bó, Trường Hà để tiến vào Cao Bằng. Từ thời Pháp thuộc, khu vực này có nhiều đường mòn nối từ phía TQ qua các bản làng bên VN. Theo các dữ kiện từ phía TQ, đạo quân thiết giáp đi vào ngả mốc 108 đã gặp rất nhiều khó khăn vì các đường mòn đã bị bỏ hoang từ lâu. Việc chiếm Cao Bằng do đó chậm trễ so với dự liệu. Theo các tài liệu của TQ về cuộc chiến biên giới 1979, mục tiêu của quân TQ đánh VN là « dạy cho VN bài học ». Vì thế cuộc chiến trước hết là giết chóc và « phá hoại ».

Các di tích lịch sử của CSVN như hang Pắc Bó (gồm có bảo tàng viện Hồ Chí Minh cùng các di tích thiên nhiên như núi Các Mác, suối Lê Nin…), nằm trên đường từ cột mốc 108 đến xã Trường Hà, tức nằm trên đường tiến quân của quân đội TQ.
Hang Pắc Bó thuộc bản Bó Bẩm, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Bản Bó Bẩm, cũng như các bản (làng) Khuổi Nậm, Nà Kéo, Nà Mạ, Nậm Lìn và Nà Lẹn là các bản (làng) thuộc xã Trường Hà có giáp ranh biên giới với tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc. Trên bản đồ của Sở Địa Dư Đông Dương 1948, địa danh Pắc Bó (ghi trên bản đồ là Pac Bo) ở về phía đông bắc xã Trường Hà (ghi là Trung Ha). Khoảng cách tương đối Pắc Bó cách đều cột mốc 108 và Trường Hà, khoảng 1 hay 2 km.

Hang Pắc Bó là một địa danh lịch sử của những người cộng sản Việt Nam, từng là nơi trú ẩn của ông Hồ Chí Minh, lúc từ Quảng Tây (Trung Quốc) trở về VN lần đầu, năm 1941, sau nhiều năm bôn ba hải ngoại. Nơi đây cũng là bản doanh đầu tiên của các lãnh tụ đảng CSVN trên đất VN. Người ta gọi địa danh này là « thánh địa » của những người CSVN.

Pac bo SGI 1948

Hình : một góc bản đồ tỉnh Cao Bằng SGI 1/100.100 năm 1948. Khu vực hang Pắc Bó kế cận các cột mốc 107, 108 …
Theo nhà báo Trần Đông Đức đã viết ở đây : http://www.rfavietnam.com/node/951 , thì hang Pắc Bó cùng quần thể di tích lịch sử này đã thuộc về lãnh thổ TQ.

Thực hư việc này ra sao ?

Một số chi tiết về các cột mốc biên giới được cắm theo công ước Pháp Thanh 1885-1897, dẫn từ bài trên :

Cột mốc 108 :

Pac bo cotmoc108

Trong hình ở trên, các ghi chú đọc được : bên phải ghi « Trung Quốc Quảng Tây Giới ». Ở giữa ghi « Frontière Sino-annamite ». Bên trái, có dòng chữ khắc lên 德 業卡 (Ðức Nghiệp Kha hay Ca). Số « N° 108 » là viết thêm vào mới đây bằng sơn trắng. Đối chiếu hình chụp hai trang biên bản (tiếng Pháp và tiếng Hán) :

Pac bo bien ban chu Han

Hình : Biên bản tiếng Hán.

Pac bo bien ban chu Phap

Hình : Biên bản tiếng Pháp.

Ta thấy德 業卡 Ðức Nghiệp Kha là tên của cột mốc số 107. Như vậy số « N° 108 » mới viết có thể không đúng.
Trong khi đó hình của cột mốc « gọi là » 107 :

Pac bo cotmoc107

Thì tên cột mốc khắc trên bia (do mù mờ, có thể) là 凌 傑 山 (Lăng Kiệt Sơn). Đối chiếu với biên bản, tên này tương ứng cột mốc số 108.

Số 107 thấy trên bia, cũng như số 108 ở hình trên, có thể mới khắc vào sau này.

Vì thế có điều không rõ rệt ở hai cột mốc 107 và 108. Việc này có thể do bị chuyển dịch, dời đổi các cột mốc. Sự việc mài xóa số nguyên thủy và viết lại số mới (như trường hợp mốc 53 tại thác Bản Giốc), có thể do những người dời cột mốc viết lại cho phù hợp vị trí.

Tên và vị trí của hai cột mốc 107 và 108 được mô tả bằng tiếng Pháp như sau :

Borne n° 107, Ta-Nia, Sur le chemin de Linh-Wan (Chine) à Khen-Tac (Tonkin).

Borne n° 108, Lin-Tiao, Sur le chemin venant de Co-Ma (Chine) l’endroit où ce chemin venant du N tourne à l’O. pour suivre la frontière

Đối chiếu với văn bản tiếng Hán, tên cột mốc 107 là 德 業卡 (Ðức Nghiệp Kha hay Ca), được cắm ở vị trí « trên đường từ Linh-Wan (Trung Quốc) đến Khen-Tac (VN).

Tên cột mốc 108 là 凌 傑 山 (Lăng Kiệt Sơn), được cắm trên đường đến từ Co-Ma (TQ), tại điểm mà đường này đến từ phía bắc chuyển sang phía tây, rồi đi theo đường biên giới.

Về quần thể Pắc Bó hiện nay, theo các hình ảnh lấy trên Google Earth của các bạn Photos by 214615, Photos by Hung.TD, Photos by Vu Son… gởi lên, ta thấy rõ ràng là mới xây lại.


Pac bo tuccanhPacbo

Pac bo Suoi Lenin

Pac bo ban da Bac Ho

Bục đá bợ tấm bia, bờ suối Lê Nin, bàn đá… không còn nguyên nét thiên nhiên mà có bàn tay con người thay đổi.
Về « bàn đá của bác Hồ », có lẽ không ai dùng tảng đá giữa suối để « chông chênh viết sử đảng ». Hợp lý thì ở trong hang Pắc Bó, hoặc ở trên bờ suối, chứ không ở giữa suối như trong hình.

Con suối Lê Nin thì rõ ràng không còn (hay không phải) là suối thiên nhiên. Bờ suối có dấu mới đẻo, có thể nhằm vào việc khai mươn, dẫn nước vào, tạo thành con suối. Con suối do đó có thể là suối nhân tạo.

Cảnh trí ở Pắc Bó với suối Lê Nin và núi Các Mác hoàn toàn đánh mất tính lịch sử do việc tạo dựng lại. Lịch sử chú trọng ở « sự thật ». Nó cũng mất hoàn toàn mỹ tính của thiên nhiên, là điểm quan trọng để thẩm định giá trị thực sự một thắng cảnh, một di tích lịch sử, văn hóa.

Thực ra, di tích Pắc Bó với núi Các Mác và suối Lê Nin là một vết tích xấu hổ cho lịch sử của dân tộc VN. Vì đất đai, sơn thủy của tổ tiên lại bị đặt những cái tên người nước ngoài, những tên đồ tể nhân loại, đã bị thế giới lên án. Xét sâu xa, các nhân vật Các Mác, Lê Nin, (kể cả ông Hồ) đều đã không đem lại điều gì tốt đẹp cho đất nước và dân tộc VN, ngoài chiến tranh và sự nghèo đói. Sự việc quân TQ xóa bỏ di tích này cũng là một điều tốt cho dân VN, nếu nó không được xây dựng lại (một cách dối trá và vụng về).

Nhưng lịch sử luôn được viết bởi phía chiến thắng. Bi hài là chỗ đó.

mercredi 6 novembre 2013

Việt Nam có mất đất, mất biển qua hai hiệp định phân định biên giới 1999 và 2000 hay không ?


« VN có nhượng bộ TQ về biên giới không ? » là tựa đề một bài phỏng vấn trên BBC, có hình thức « hỏi đáp », giữa ông Dương Danh Huy (thuộc quĩ Nghiên cứu biển Đông) và ông Trần Công Trục, nguyên Trưởng ban Biên giới của chính phủ VN, nội dung nói về hai hiệp định biên giới, trên bộ và trong vịnh Bắc Việt, ký kết giữa Việt Nam và Trung quốc vào 25-12-1999 và 30-12-2000.

Bài phỏng vấn này, người ta có cảm tưởng rằng các tác giả tự đặt câu hỏi và tự trả lời, nhưng chỉ ở những điều mà mọi người đều biết, hoặc có thể đoán trước kết quả. Những điều cần biết khác về lãnh thổ, hải phận thì hầu hết như đám mây mù, hoặc là không thuyết phục.

Bài viết này trước hết « vén mây mù », cho mọi người thấy toàn cảnh của vấn đề biên giới giữa VN và Trung Quốc. Sau là chứng minh cho mọi người thấy các điều không thuyết phục trong bài nói trên. Kết quả hai hiệp định phân định biên giới trên bộ và phân định biên giới trong vịnh Bắc Việt đã không như nội dung bài phỏng vấn này. Phía VN bị thiệt hại, không chỉ về lãnh thổ, hải phận, mà còn tổn hại dài lâu về kinh tế và chiến lược.

Do sự liên tục của dữ kiện và tính logic của lập luận, tác giả đặt phần phần định vịnh Bắc Việt lên trước phần phân định biên giới trên bộ.

1/ Từ một căn bản bất bình đẳng : Đường biên giới do lịch sử để lại.

Đường hướng giải quyết tranh chấp về biên giới giữa hai nước Việt-Trung của VN được ghi lại khá cụ thể trong tài liệu « Sự thật về quan hệ Việt Trung », NXB Sự Thật, tháng 10-1979, còn gọi là « Bị Vong Lục ». Tháng 11 năm 1957, lãnh đạo CSVN đề nghị với Trung Quốc : « hai bên giữ nguyên trạng 2 đường biên giới do lịch sử để lại. Các tranh chấp về biên giới, nếu có, sẽ giải quyết bằng thuơng lượng, theo luật pháp quốc tế ».

« Hai đường biên giới do lịch sử để lại » ở đây dĩ nhiên một là đường biên giới trên bộ, hai là đường biên giới trên biển, do Pháp và nhà Thanh phân định, theo nội dung của hai công ước về biên giới 1887 và 1895.

Cũng theo Bị Vong Lục, tháng 4 năm 1958, phía Trung Quốc trả lời đồng ý đề nghị của Việt Nam.
Theo trả lời phỏng vấn TS Nguyễn Hồng Thao trên trang VietNamNet ngày 30-12-2010 :

« Việt Nam là quốc gia duy nhất mà đối tác Trung Quốc đồng ý áp dụng Công ước Pháp - Thanh 1887 và 1895, các Công ước ký trong thời thực dân-phong kiến, làm cơ sở giải quyết biên giới. Còn với 13 nước khác có chung đường biên với Trung Quốc, nước này đều yêu cầu phải đàm phán lại từ đầu, vì cho rằng những Hiệp ước kí kết dưới chế độ thực dân trước đây nhà Thanh đều bị lép vế, không bình đẳng dẫn đến bất lợi cho họ. »

Ý kiến của TS NH Thao qua phát biểu, nhiều người không am tường lịch sử sẽ hiểu lầm, cho rằng việc phân định lại biên giới dựa trên căn bản công ước Pháp-Thanh 1887 và 1895 là có lợi cho VN.
Điều này hoàn toàn không đúng.

Hiệp ước hòa bình, hữu nghị và thương mại « traité de paix, d’amitié et de commerce », được ký kết tại Thiên Tân ngày 9 tháng 6 năm 1885 giữa Lý Hồng Chương và ông Patenôtre (còn gọi là Hiệp ước Thiên Tân 1885), được quốc hội Pháp thông qua ngày 20 tháng 11 năm 1885. Ðiều 3 của Hiệp Ước dự trù việc xác định lại đường biên giới Việt Trung. Các điều 5 và 6 dự trù một công ước về thương mãi giữa Pháp và Trung Hoa.

Kết quả hiệp ước này là một thất bại lớn cho nước Pháp. Điều nên biết ý đồ của Pháp trong việc chinh phục Bắc Kỳ, từ thời Françis Garnier (1874) đến Henri Rivière (1883) cho đến chiến tranh Pháp-Trung 1884-1885, là xây dựng địa bàn ở Bắc Kỳ sau đó mở đường thông thương với các tỉnh phía Nam Trung Hoa. Tất cả nhắm vào việc buôn bán với vùng đất này mà giới thuơng gia, tài phiệt ở Pháp có ảo tưởng rằng rất giàu có. Những gì người Pháp mong muốn chỉ được một nửa: xóa bỏ cái bánh vẽ « thượng quốc – chư hầu » giữa Việt Nam và Trung Hoa. Còn việc buôn bán chỉ có một chiều : mở cửa cho Trung Hoa vào Việt Nam nhưng đóng mọi cửa không cho Pháp vào Hoa Nam.

Hiệp ước 1885 như vậy đánh dấu « chiến thắng » đầu tiên, và cũng là duy nhất, của Trung Hoa trước một cường quốc Tây Phương vào thời kỳ đó. Trong tất cả các hiệp ước mà Trung Hoa đã ký kết với các cường quốc cùng thời, chỉ có hiệp ước 1885 đem lại lợi lộc cho Trung Hoa. Trong khi công ước thương mãi mà Pháp mong muốn ký kết với Thanh triều, chính giới Pháp cho đó là một « sỉ nhục » cho nước Pháp.

Công ước Thuơng mãi được ký ngày 25 tháng 4 năm 1886. Kết ước này bị các chính trị gia Pháp đánh giá :

« Hiệp ước này, người ta nói rằng nó rất khó khăn, không phải khó do việc thương thuyết, mà khó vì phải ký tên vào đó. Thực tế không hề có việc thương thuyết… » (Ce traité a été, dit-on, très difficile, non pas à négocier, mais à signer. De fait, il n’y a pas eu de négociations….) « Chúng tôi rất tiếc phải nói rằng hiệp ước soạn thảo quá tệ, thậm tệ, và đây là một việc không tránh được vì người thương thuyết hiệp ước biết rất ít về vấn đề mà ông ta sẽ phải thương lượng » (Nous avons le regret de dire que le traité a été mal fait, extraordinairement mal fait ; et nous devons ajouter qu’il ne pouvait pas en être autrement, parce que le négociateur connaissait peu les questions qu’il allait traiter…)

Nguyên văn kết ước là toàn bộ những gì mà Trung Hoa đòi hỏi trước đó, còn các yêu cầu của Pháp đều bị gạt bỏ. Điều cần ghi nhận là ông Cogordan, người đứng ra ký kết ước này với Lý Hồng Chương, đáng lẽ không có thẩm quyền để ký. Để kết ước này có hiệu lực, ông Cogordan đã được phong hàm Bộ trưởng (ministre plénipotentiaire) cùng ngày, 25-4-1886. (Ông François Georges Cogordan là rể của ông Duclerc (cựu Thủ Tướng).

Ðể sửa chữa, ông Constans được cử làm Bộ trưởng sang Thiên Tân, nói là để thương thuyết về việc phân định biên giới giữa An Nam và các tỉnh Hoa Nam theo điều 3 của Hiệu ước 1885, nhưng mục tiêu chính là thương lượng lại kết ước về thương mãi đã ký. Ông Constans được biết như một tay « cáo già » chính trị trong chính trường nước Pháp. (Cũng như ông Lý Hồng Chương, người Hán, là con cáo già về chính trị trong triều đình Mãn Thanh).

Dân biểu Dureau de Vaulcomte, người phụ trách theo dõi việc thi hành Hiệp ước 1885, có viết một tường trình cho Quốc hội Pháp, nội dung tố cáo nhà nước Pháp trao đổi đất đai của VN để có quyền lợi về kinh tế :

« Và vì thế vấn đề biên giới được gắn liền với vấn đề thương mãi (Et ainsi la question de frontière se trouva liée à la question commerciale.)». « Chính phủ đã nghĩ rằng những nhượng bộ đất đai cho Trung Hoa có thể được đền bồi bằng những ưu đãi (về kinh tế) do Công Ước thương mãi bổ sung Hiệp Ước 25 tháng 4 năm 1886. (Le gouvernement a pensé que les concessions faites à la Chine, en ce qui concerne les territoires, peuvent être compensées par les avantages qui résultent de la Convention commerciale additionnelle au Traité du 25 Avril 1886). »

Như vậy, « vấn đề biên giới được gắn liền với vấn đề thuơng mãi ». Người ta vì vậy không ngạc nhiên khi các công trình nghiên cứu để xác lập một cách đúng đắn và khoa học đường biên giới lịch sử, cũng như kết quả các chiến dịch khảo sát trên thực địa để xác lập đường biên giới hai bên Việt-Trung của các phái đoàn phân định biên giới Pháp, từ năm 1885 cho đến trước khi ký kết công ước tháng 6-1887, đều bị ông Constans gạt bỏ. Đường biên giới lịch sử của hai bên Việt-Trung, hiện hữu từ ngàn năm trước, đã phải thay đổi thành một đường biên giới theo ý muốn của Lý Hồng Chương.

Đường biên giới này gọi là đường biên giới « qui ước ».

Các vùng đất của VN mà Pháp đã nhượng cho Trung Hoa là :

- Huyện  Giang Bình và mũi Bạch Long (đáng lẽ biên giới hai bên Việt-Trung vùng Quảng Ninh là kế cận huyện Phòng Thành, chứ không phải là Đông Hưng như hiện tại). Vùng đất này có tầm quan trọng lớn lao về kinh tế và chiến lược (vì nó sẽ mở rộng diện tích trong vịnh Bắc Việt cho VN).

- Các xã thuộc tổng Kiến Duyên và Bát Tràng (Hải Ninh).

- Tổng Đèo Lương (khoảng 300km²) thuộc Cao Bằng. Vùng đất này có tranh chấp từ trước, nhưng các quân nhân phụ trách về biên giới của Pháp do dự vì muốn có được « một đường biên giới tốt ». Quyết định nhượng đất này cho Trung Hoa trong dịp phân giới 1893, đổi lại, phía VN có được con đường đi tuần trên biên giới cùng với các cao điểm chiến lược, trong đó có ngọn núi Khấu Mai (Cao May). Núi này đã nhượng cho TQ sau khi phân định lại năm 1999.

- Tổng Tụ Long (khoảng 750km²) thuộc Hà Giang. Đây là một vùng đất nhiều hầm mỏ nhất tại Bắc Kỳ, đã từng bị các thổ quan địa phương Vân Nam tìm cách chiếm đoạt nhiều lần nhưng tổ tiên ta lấy lại được.

- Nhượng cho TQ toàn bộ lãnh thổ vùng hữu ngạn sông Đà. Vùng đất này thuộc thẩm quyền các đầu lĩnh người Thái, có lúc thần phục triều đình An Nam, có lúc thần phục triều đình Mãn Thanh.
(Công ước bổ túc 1895 trả lại cho VN vùng đất hữu ngạn sông Đà, tức vùng Tây Bắc hiện thời, nhưng VN phải nhượng lại thêm cho TQ tổng Phương Độ, thuộc phần còn lại tổng Tụ Long, tỉnh Hà Giang).

Nhưng làm như vậy nước Pháp đã bội ước. Nước này nhượng lãnh thổ của VN cho TQ để đổi lấy quyền lợi kinh tế cho đế quốc. Bội ước vì nước Pháp ràng buộc với An Nam bởi Hiệp ước 1884, trong đó có mục phải « bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của vương quốc An Nam ». Đối với người VN, nó không phải là một đường biên giới « qui ước » mà là một đường biên giới « bội ước ».

Trên phương diện quốc tế công pháp, đường biên giới này có thể không có giá trị pháp lý, vì hai phía ký kết Pháp và nhà Thanh thông đồng với nhau để làm thiệt hại quyền lợi của phía thứ ba, là một quốc gia chịu sự bảo hộ của Pháp là An Nam, không có khả năng nói lên tiếng nói của mình.

Theo tài liệu Bị Vong Lục, Việt Nam nhìn nhận « 2 đường biên giới do lịch sử để lại ». Hai đường biên giới chứ không phải một đường. Dĩ nhiên hai đường này, một là đường biên giới trên bộ, hai là đường biên giới trong vịnh Bắc Việt.

Việc nhìn nhận đường biên giới trên bộ là một nhượng bộ lớn lao của phía Việt Nam cho TQ. Việc nhìn nhận này chỉ hợp lý (và công bằng) nếu phía TQ cũng có cùng quan điểm với VN về đường biên giới trong Vịnh Bắc Việt.

Theo lời TS Nguyễn Hồng Thao dẫn trên, phía TQ đã hủy bỏ các « hiệp ước bất bình đẳng » và phân định lại biên giới với 13 đối tác khác. Nếu việc làm này có thật thì nó không phù hợp với tinh thần quốc tế công pháp, theo nội dung Công ước Vienne 1969 về hiệu lực của các công ước. Theo đó, một kết ước bất bình đẳng có thể bị một bên đơn phương xóa bỏ, ngoại trừ các điều ước liên quan đến biên giới.

Vậy mà phía TQ làm được tất cả, kể cả những điều ngược lại các nguyên tắc của quốc tế.

Theo TS Trần Công Trục trong bài đã dẫn :

« Từ năm 1992, đàm phán lần thứ 4 diễn ra ngày 19-10-1993 ký thoả thuận về những nguyên tắc cơ bản giải quyết vấn đề biên giới lãnh thổ giữa 2 nước... Hai bên đồng ý căn cứ vào Công ước hoạch định biên giới ký giữa Pháp và Trung Quốc ngày 26-6-1887 và Công ước bổ sung Công ước hoạch định biên giới 20-6-1895, cùng các văn kiện và bản đồ hoạch định, cắm mốc kèm theo đã được Công ước và Công ước bổ sung nói trên xác nhận hoặc quy định; đối chiếu xác định lại toàn bộ đường biên giới trên đất liền giữa VN và TQ… »

Như vậy, VN bắt đầu nhượng bộ TQ từ đầu thập niên 90. Cái thỏa thuận gọi là « những nguyên tắc cơ bản giải quyết vấn đề biên giới lãnh thổ giữa 2 nước » cho thấy phía VN đã nhượng bộ từ những điều cơ bản không thể nhượng bộ được : nhìn nhận đường biên giới trên bộ do lịch sử để lại nhưng phủ nhận đường biên giới trong vịnh Bắc Việt.

Vấn đề càng tồi tệ hơn, việc phân định lại hai đường biên giới (xem phía dưới) cho thấy : 1/ đường biên giới trên đất liền không hoàn toàn trùng hợp với đường biên giới « do lịch sử để lại » 1887. Vấn đề không như nội dung của bài viết trên BBC của quí ông Dương Danh Huy và Trần Công Trục. VN bị mất nhiều vùng đất, nhiều cao điểm chiến lược rải rác dọc trên đường biên giới. 2/ Đường biên giới trong vịnh Bắc Việt được phân định bằng một phương pháp bất bình đẳng, phía thiệt hại là VN.

Hệ quả do đâu ? Do từ cuộc họp Thành Đô đầu thập niên 90, phải chấp nhận các điều kiện của phía TQ để nước này cho thiết lập lại bang giao, hay là do sự yếu kém của những người làm ngoại giao VN phụ trách vấn đề đàm phán biên giới ?

Cho dầu do lý do nào, phía chịu tổn thất là đất nước và dân tộc Việt Nam.

2/ Phân định vịnh Bắc Việt : đàm phán trên một căn bản bất bình đẳng.

Trong bất kỳ cuộc mua bán, đàm phán nào, tầm mức tư nhân hay tầm mức tập đoàn, tầm mức quốc gia hay quốc tế... Người bán đưa giá, người mua trả giá, thuận mua vừa bán. Thương thuyết về biên giới cũng vậy, có phe được chỗ này, nhượng chỗ kia. Việc được mất phải được đặt trên một căn bản chấp nhận được.

Trường hợp phân định lại vịnh Bắc Việt, do việc đã lựa chọn từ năm 1958, yếu tố căn bản có thể chấp nhận cho VN là : nếu phía VN nhìn nhận đường biên giới trên bộ do công ước 1887 và 1895 xác định, tức chấp nhận những thiệt hại đất đai do Pháp đã nhượng cho TQ một cách không bình thường, thì ít nhất phía TQ phải có nhượng bộ tương ứng ở đường biên giới trong Vịnh Bắc Việt.

Đó là nguyên tắc của công bằng, có qua có lại, là nền tảng của mọi cuộc thuơng thuyết. Ta gọi đây là giải pháp « thượng sách ».

Theo Bị Vong Lục, quan điểm của VN về biên giới trong Vịnh Bắc Việt, cho đến tháng 12 năm 1973 :
« Công ước Pháp-Thanh 1887, điều 2, đã nói rõ kinh tuyến Paris 105°53’ kinh tuyến đông (nghĩa là kinh tuyến 108°3’13’’ kinh tuyến đông Greenwich) là đường biên giới giữa hai nước trong vịnh Bắc bộ. Phía VN sẵn sàng bàn với phía TQ để xác định về cửa vịnh Bắc bộ, từ đó đi đến xác định chính thức đường biên giới trong vịnh. »

Nhưng quan niệm của TQ, năm 1974, sau khi xâm lăng quần đảo Hoàng Sa của VN : « trong vịnh Bắc bộ xưa nay không hề có đường biên giới, nay hai nước phải bàn bạc phân chia. »

Trong khi, TQ đã đồng ý về « hai đường biên giới do lịch sử để lại » vào tháng 4 năm 1958 (theo Bị Vong Lục).

Ta thấy ở đây sự việc đã xảy ra tương tự một cuộc mua bán. VN ra giá, TQ trả giá. Giá của VN ra là có 2 đường biên giới. Giá của TQ trả là chỉ có một đường biên giới. Đường biên giới trong vịnh Bắc Việt phải phân định lại. Khi giải pháp thượng sách không thực thi được, những người đàm phán của VN lý ra phải có một giải pháp trung dung khác, là làm thế nào để VN không bị thiệt hai trong việc phân định lại hai đường biên giới.

Về việc có « đường biên giới trong vịnh Bắc bộ » hay không, ta sẽ xét nội dung điều 2 công ước 1887 sau đây.
Điều nên biết, công ước phân định biên giới Pháp-Thanh 26 tháng 6 năm 1887 thực tế là biên bản bế mạc (1, 2, 3, 4… )  của công trình phân định biên giới trên đất liền. Buổi họp mặt diễn ra tại Bắc Kinh, giữa ông Constans và Lý Hồng Chương, nhằm giải quyết những bế tắc mà hai phái đoàn Pháp-Thanh phân định biên giới đã không thể giải quyết trên thực địa. Nguyên văn khoản 2 của công ước :

2° Les points sur lesquels l’accord n’avait pu se faire entre les deux Commissions et les rectifications visées par le 2e paragraphe de l’article 3 du Traité du 9 juin 1885 sont réglés ainsi qu’il suit :
Au Kouang-tong, il est entendu que les points contestés qui sont situés à l’est et au nord-est de Monkaï, au delà de la frontière telle qu’elle a été fixée par la Commission de la délimitation, sont attribués à la Chine. Les îles qui sont à l’est du méridien de Paris 105° 43’ de longitude est, c’est-à dire de la ligne nord-sud passant par la pointe orientale de l’île de Tch’a-Kou ou Ouan-chan (Tra-Co) et formant la frontière, sont également attribués à la Chine. Les îles Go-tho et les autres îles qui sont à l’ouest de ce méridien appartiennent à l’Annam.
Les Chinois coupables ou inculpés de crimes ou délits qui chercheraient un refuge dans ces iles seront, conformément aux stipulations de l’article 17 du Traité du 25 Avril 1886, recherchés arrêtés et extradés par les autorités françaises.

Tạm dịch:

2° Các điểm mà hai Ủy Ban đã không thể giải quyết đồng thời những sửa đổi (về biên giới) chiếu theo phần 2, điều 3, của Công-Ước 9 tháng 6 năm 1885, được giải quyết như sau :

Tại Quảng Ðông, hai bên thỏa thuận rằng những điểm tranh chấp ở về phía Ðông và phía Ðông Bắc Móng Cái, những điểm nầy ở phía bên kia của đường biên giới đã được ủy ban phân định xác định, chúng được giao cho Trung-Hoa. Những hòn đảo ở về phía Ðông của đường kinh tuyến Paris 105° 43’ kinh độ Ðông, có nghĩa là đường thẳng Bắc-Nam đi qua đông điểm của đảo Tch’a-Kou hay Ouan-Chan (Trà Cổ) và tạo thành đường biên giới, cũng được giao cho Trung Hoa. Các đảo Go-Tho và những đảo khác ở về phía Tây của đường kinh tuyến nầy thì giao cho An-Nam.

Những người Hoa phạm tội hay bị buộc tội muốn tìm nơi ẩn trốn tại các đảo này sẽ bị nhà cầm quyền Pháp truy nã, bắt giữ và trục xuất, đúng theo qui định điều 17 của Hiệp ước 25-4-1886.

Nội dung điều 2 trên đây có đề cập đến một « đường biên giới », trong cụm từ « formant la frontière ».

Để rõ rệt hơn, xét bản đồ đính kèm Công ước. (Bản đồ này do tác giả tìm ra ở CAOM vào đầu thập niên 2000) :

Bản đồ phân định vịnh Bác Việt

Ghi chú trên bản đồ :

góc trái : signé : Constans – Cachet de la Légation de France à Pékin. Tạm dịch : Ký tên Constans – Con dấu của Phái Ðoàn Pháp tại Bắc Kinh.

ở giữa : Le méridien de Paris 105° 43’ qui passe par la pointe orientale de l’ile Tra-Co, forme la frontière à partir du point où s’est arrêté le traité de la convention. Tạm dịch : Ðường kinh tuyến Paris 105 độ 43 phút đi qua đông điểm của đảo Trà Cổ, làm thành đường biên giới bắt đầu tại điểm mà điều ước của Công Ước chấm dứt.

góc phải : Carte à l’extrémité orientale de la frontière Sino-annamite telle qu’elle est figurée sur la carte qui accompagne à Procès-verbal signé à Péking, le 26 Juin 1887 – (voir l’extrait ci-joint de ce procès-verbal) – Signature et cachet du Plénipotentiaire Chinois. Tạm dịch : Bản đồ phần cực đông của biên giới Việt-Trung sao y bản đồ đính kèm biên bản được ký tại Bắc Kinh ngày 26 tháng 6 năm 1887 - Chữ ký và con dấu của Tổng Lý Nha Môn Trung Hoa.

Như thế, văn bản cũng như bản đồ đính kèm, công ước 1887 có xác định có một đường biên giới trong vịnh Bắc Việt.

Vấn đề là ý nghĩa của đường biên giới này phân chia cái gì ?

Từ nội dung điều 2, khoản nói về các tội phạm, ta đã thấy, trước hết, đường biên giới này là đường phân chia thẩm quyền quốc gia trong vịnh Bắc Việt (quyền tài phán). Mà theo tinh thần quốc tế công pháp hiện thời, thẩm quyền quốc gia chỉ có thể thực hiện trong khuôn khổ lãnh thổ quốc gia.

Mặt khác, trong thuật ngữ công pháp quốc tế, đường « biên giới - frontière » luôn có ý nghĩa về việc phân chia lãnh thổ. Nếu để « phân chia đảo » người ta không cần sử dụng đến cụm từ « formant la frontière » !

Lập luận của VN trong thời kỳ đó là hợp lý.

Để hỗ trợ cho lý lẽ này, các học giả VN và quốc tế, đã có nhiều bài nghiên cứu về đường biên giới lịch sử của VN.

Thập niên 80 xuất hiện tập tài liệu « Les Frontières du Vietnam », do Pierre-Bernard Lafont chủ trương, nxb Harmattan, Paris 1989. Trong đó quần tụ nhiều học giả nổi tiếng : GS. Charles Fourniau, Pierre-Bernard Lafont, GS Philippe Langlet, Antoine Dauphin, GS Nguyễn Thế Anh, GS Quách Thanh Tâm…

Quan điểm của học giả Charles Fourniau, trong sách đã dẫn :

« La convention de la délimitation de la frontière signée le 26 juin 1887... déterminait la fixation de la frontière maritime, et l’appartenance des iles côtières : « Les iles qui sont à l’Est du méridien de Paris à 105° 43’ de longitude Est, c’est-à-dire la ligne Nord-Sud passant par la pointe orientale de l’Ile de Tcha Kou (Trà-Cổ) et formant la frontière sont attribuées à la Chine... ». Dès lors aucun autre accord ne devait être conclu au sujet de la frontière maritime entre la Chine et la France. »

Tạm dịch : « Công Ước phân định biên giới ký kết ngày 26 tháng 6 năm 1887... xác định đường biên giới trên biển cũng như chủ quyền của các đảo ven bờ : « Các đảo ở về phía Ðông của đường kinh tuyến Ðông 105° 43’ Paris, có nghĩa là đường thẳng Bắc Nam đi ngang qua đông điểm của đảo Trà Cổ và tạo thành đường biên giới thì chúng thuộc về Trung Hoa... ». Từ đó không một thỏa ước nào khác phải ký kết về vấn đề biên giới trên biển giữa Trung Hoa và Pháp. »

Quan điểm của ông Pierre-Bernard Lafont :

« Dès leur implantation au Viet-Nam, les Français eurent le souci de délimiter la frontière maritime entre leur nouveau domaine et la Chine. Car le Golfe du Tonkin, parsemé de multiples iles, servait de refuge à des pirates, qui non seulement attaquaient et pillaient les navires de commerce en haute mer, mais qui menaient aussi des incursions dévastatrices sur le littoral. Aussi, désireuse d’éloigner des côtes de son nouveau territoire ces hors-la-loi dont le pullulement était favorisé par les désordres qui, à l’époque, ébranlaient la Chine, la France voulut que soit rapidement précisée la limite des eaux vietnamiennes et chinoise dans ce golfe. Cette question fut donc incluse dans les négociations frontalières franco-chinoises qui aboutirent le 26 juin 1887 à la signature d’une convention, connue sous le nom de convention Constans, qui précise dans son article 2, que le méridien 105° 45’ de longitude Est par rapport au méridien de Paris – c’est-à-dire le méridien 108° 03’ 18’’ de longitude Est par rapport à celui de Greenwich – constitue la frontière entre des deux pays dans le Golf du Tonkin. »

Tạm dịch : « Vừa khi chiếm được Việt Nam thì người Pháp đã lo đến việc phân định ranh giới trên biển giữa vùng đất mới nầy của họ với nước Trung Hoa. Bởi vì ở trong Vịnh Bắc Việt rãi rác có nhiều đảo làm sào huyệt cho quân cướp, bọn nầy không những tấn công cướp bóc các thương thuyền ở ngoài biển khơi, mà còn mở ra những cuộc càn quét, tàn phá vùng đất ở cận biển. Nước Pháp mong muốn vùng đất mới của họ tránh xa bọn cướp nầy mà sự đông đảo của chúng đến từ sự hỗn loạn, thời đó đã làm điên đảo nước Trung Hoa ; cho nên họ muốn rằng đường giới hạn lãnh hải giữa Việt Nam và Trung Hoa trong vùng vịnh nầy nhanh chóng được xác định. Vấn đề nầy đã được nhập vào với việc thương thuyết về biên giới giữa Pháp và Trung Hoa, đưa đến việc ký kết vào ngày 26 tháng 6 năm 1887 một Công-Ước, được biết dưới tên Công Ước Constans mà điều 2 của Công Ước nầy ghi rằng đường kinh tuyến Ðông 105 độ 45 phút Paris, tương ứng với đường kinh tuyến Ðông 108 độ 03 phút 18 giây Greenwich, là đường biên giới giữa hai nước trong Vịnh Bắc Bộ. »

Ý kiến của ông Charles Fourniau phù hợp với thực tế việc phân định lại biên giới và nội dung công ước 1887. (Luận án Tiến sĩ của GS Charles Fourniau là biên giới Việt-Trung, phần Quảng Đông và Quảng Tây). Ý kiến của ông Pierre-Bernard Lafont phản ảnh lập trường của Pháp, phù hợp nội dung công ước 1887 : áp đặt quyền tài phán của đế quốc trong Vịnh Bắc Việt, trên các đảo ở phía tây đường biên giới (kinh tuyến đông Paris 105°45’).

Về lập trường của Trung Hoa, vì ra mặt tranh dành với Pháp chủ quyền quần đảo Hoàng Sa, ngày 29-9-1932 công hàm của Đại sứ toàn quyền Trung Hoa tại Paris gởi bộ Ngoại giao Pháp, theo đó Tây Sa Quần đảo (tức Hoàng Sa của VN) là phần lãnh thổ cực nam của nước Trung Hoa. Lý do : quần đảo này ở phía đông đường kinh tuyến đông Paris 105°45’. Một số học giả TQ sau này cũng còn sử dụng lý lẽ trên để dành hai quần đảo HS và TS của VN. Các lý lẽ này không vững vì công ước 1887 chỉ phân định biên giới giữa « Tonkin », tức Bắc Kỳ, và các tỉnh Hoa Nam. Nó chỉ có giá trị ở miền Bắc VN (tức trong vịnh Bắc Việt) mà thôi.

Tuy nhiên, vấn đề trở nên khó khăn cho VN sau khi TQ đánh chiếm một số đảo TS năm 1988 dưới sự « ngó lơ » của đồng minh Liên Xô.

Về chính trị quốc tế, VN bị cô lập từ năm 1975 do bàn cờ chiến lược khu vực thay đổi. TQ và Hoa Kỳ đứng cùng chiến tuyến để ngăn chặn sự bành trướng của Liên Xô qua tên xung kích vô sản sừng sỏ là Việt Nam. Các cuộc chiến với Campuchia (1978) hay với Trung Quốc (1979), đều nằm trong dự tính của các thế lực quốc tế để kềm chế ảnh hưởng của Liên Xô tại VN. Các việc này càng làm cho VN suy yếu, bị cô lập toàn diện, do đó hoàn toàn lệ thuộc vào Liên Xô. Đến khi Liên Xô sụp đổ, trong các năm đầu của thập niên 90, VN bị đe dọa sụp đổ theo. Nguy cơ TQ sẽ đánh chiếm các đảo TS còn lại trở thành ám ảnh.

Lãnh đạo CSVN, do ông Phạm Văn Đồng cầm đầu, quyết định sang Thành Đô để cầu hòa với lãnh đạo CS Trung Quốc. Không ai biết nội dung thảo luận giữa các chóp bu VN và TQ thế nào, chỉ thấy rằng sau đó phía VN nhượng bộ TQ mọi điều về vấn đề biên giới.

« Vấn đề biên giới để càng lâu càng khó », một lãnh đạo CSVN có tuyên bố như vậy. Dĩ nhiên việc « khó » này đến từ đường lối ngoại giao thù nghịch một cách ngu xuẩn của VN đối với TQ trong một thời gian dài (75-91), chứ không phải khó vì VN không có lý lẽ.

Công trình nghiên cứu của bà Monique Chemillier-Gendreau, công bố qua tác phẩm La Souveraineté Sur Les Archipels Paracels et Spratleys, (NXB Harmattan, 1996), trở thành một cái phao cho lãnh đạo CSVN bám vào. Theo học giả này, công ước 1887 không nhằm phân định hải phận trong vịnh Bắc Việt. Thời đó người ta chỉ có khái niệm về lãnh hải 3 hải lý, sau đó mở ra 12 hải lý, chứ không hề có khái niệm nào khác như về vùng tiếp cận, vùng « kinh tế độc quyền »…. Ý kiến của học giả Monique Chemillier-Gendreau có nội dung như sau :

« Mục tiêu của Công Ước 1887 nhằm phân định biên giới giữa Trung Hoa và Tonkin, như tên của công ước, nó chỉ liên quan đến biên giới trên đất liền. Nếu những định nghĩa về một đường vạch ở trên biển đã được các công ước ngày xưa sử dụng, như là Công Ước Pháp Trung 1887 hay Công Ước Pháp Bồ (Portugal) 1886, thì những định nghĩa nầy chỉ có thể được đưa vào những cuộc thương lượng hiện thời để phân định lãnh hải như là những yếu tố hướng dẫn, chúng phải được xét lại tùy theo luật lệ về phân định lãnh hải hiện hành. Chiều rộng thông thường của lãnh hải là 3 hải lý. Ở một số quốc gia lãnh hải nầy lên tới 6 hải lý. Những khái niệm về vùng tiếp cận (zone contigue), vùng đánh cá, thềm lục địa... chỉ mới hiện hữu sau Thế chiến II. »

Ngoài ra, nhiều học giả quốc tế khác cũng có lập luận tương tự về « đường biên giới trong vịnh Bắc Việt ». Việc này giúp cho VN thay đổi lập trường về đường biên giới trong vịnh Bắc Việt một cách êm thắm.

Tuy vậy, việc này không làm cho ý kiến của các học giả đã ủng hộ VN về « một đường biên giới trong Vịnh Bắc Việt » là sai. Đâu phải người ta không biết các điều sơ đẳng về Luật Biển, mà vấn đề là tìm những lý lẽ nào có thể giúp một VN đang bị cô lập, có được một tư thế thoải mái khả dĩ « ra giá » được với TQ.

Vì thế, hết sức phiền khi TS Trần Công Trục tán dương ý kiến về đường biên giới trong vịnh Bắc Việt của ông Dương Danh Huy trong bài viết đề cập ở trên. Thực ra ông Dương Danh Huy không có ý kiến nào cả. Ý kiến này là của nhiều học giả, bà Monique Chemillier-Gendreau là một, như vừa dẫn, có từ thập niên 90. Nhưng việc khen ngợi « áo thụng vái nhau » như thế, không chỉ lố bịch, TS Trần Công Trục đã xâm phạm đến danh dự của những học giả ân nhân của VN. Những học giả bênh vực lập trường của VN là bênh vực cho quyền lợi của VN, họ là ân nhân của đất nước và dân tộc VN. Quí vị có thể làm mọi cách để bào chữa, che đậy việc nhượng đất, nhượng biển cho TQ của lãnh đạo CSVN. Quí vị có thể có công với đảng CSVN nhưng việc này không tương đồng với quyền lợi của đất nước và dân tộc VN.

Trở lại trích dẫn ý kiến của bà Monique Chemillier-Gendreau, điều cần chú ý là yếu tố « hướng dẫn » của đường kinh tuyến đông Paris 105°45’ cho các cuộc thuơng lượng hiện thời.

Yếu tố này đồng thời bị bác bỏ với « đường biên giới do lịch sử để lại » trong vịnh Bắc Việt.
Điều càng làm cho người ta phẫn nộ những người đứng ra đàm phán là việc phân định vịnh Bắc Việt tháng 12 năm 2000 không hề dựa theo một qui tắc nào về phân định biển của Luật Quốc tế về Biển.
Theo TS Trần Công Trục thì vịnh Bắc Việt « đã được phân định phù hợp với nguyên tắc của luật pháp và thực tiễn quốc tế, hợp tình hợp lý vì nó đảm bảo được sự công bằng mà hai bên chấp nhận được. »

Không có một điều nào đúng sự thật.

Trong vịnh Bắc Việt, phía VN có các đảo Bạch Long Vĩ (ở khoảng gần giữa vịnh) và đảo Cồn Cỏ (gần bờ biển VN). Đảo Hải Nam cũng là một đảo.

Theo điều 121 của Luật quốc tế về Biển 1982, đảo lớn hay nhỏ chỉ là một điều rất phụ. Nếu các đảo có khả năng cho con người sinh sống hoặc có một nền kinh tế riêng, chúng đều có hiệu lực như nhau. Điều cần chú ý khác, tình trạng địa lý gần bờ hay xa bờ của các đảo áp dụng điều 121 như nhau.

Các đảo Bạch Long Vĩ, đảo Cồn Cỏ của VN đều hội đủ các điều kiện về « đảo » của Luật Biển, như là đảo Hải Nam.

Theo TS Trần Công Trục, « Đảo Cồn Cỏ được 50% hiệu lực, đảo Bạch Long Vĩ được khoảng 25% hiệu lực ».

Đây là điều không công bằng. TQ dành đảo Điếu Ngư với Nhật, vừa rồi công bố hồ sơ thềm lục địa của nước này lên LHQ. Theo đó ta thấy nước này lấy đảo Điếu Ngư làm điểm cơ bản để tính lãnh hải, thềm lục địa và ZEE. TS Trục cũng có nói trong bài về việc phân định vịnh Maine giữa Canada và Mỹ. TS Trục lại quên nói đến đảo Seal trong vịnh này, diện tích chưa tới 1km² được hai bên nhìn nhận có hiệu lực 50%. Còn các đảo ngoài cửa vũng Fundy, có hiệu lực 100%, đường biên giới đi theo đường trung tuyến đảo này và bờ biển.

Theo ông Vũ Hữu San, cận bờ biển VN trong vịnh Bắc Việt có đến 3.000 đảo lớn nhỏ. Điều kỳ dị là các đảo này không hề được tính hiệu lực. Nội dung hiệp định phân định Vịnh Bắc Bộ năm 2000 không hề nhắc đến các đảo này. Trong khi các đảo cận bờ của TQ thì được tính 100% hiệu lực (các đảo Vị Châu, Tà Dương...)

Hơn nữa, hiệu lực 25% hay 50% của hai đảo Bạch Long Vĩ và Cồn Cỏ thì không kiểm chứng được trên bản đồ.

Một số điểm bất thường khác trong việc phân định thấy được như sau :

Giới điểm số 10, lý ra phải cách đều giữa đảo Bạch Long Vĩ và đảo Tà Dương của TQ, lại lấn sang VN.

Giới điểm 11, cách đều hai bờ VN (tính từ đảo cận bờ) và đảo Hải Nam. Tức là giới điểm này được phân định theo trung tuyến, đúng như qui định của Luật Biển. Nhưng lại bỏ qua sự hiện diện của đảo Bạch Long Vĩ. Hiệu lực 25% của đảo này đi đâu ?

Giới điểm số 12, không được xác định theo nguyên tắc trung tuyến, vì nó lấn sang phía VN một cách không bình thường. Giới điểm này cũng không tính hiệu lực đảo Bạch Long Vĩ.

Theo TS Trần Công Trục, đó là « đường trung tuyến có điều chỉnh ». Vấn đề là vì sao phải điều chỉnh ?

Các giới điểm số 13, 14, 15, 16, 17 lấn sang VN một cách không bình thường. Các điểm 14, 15, 16 lấn sang VN gần 35km, trong khi đó hiệu lực đảo Bạch Long Vĩ thì không tính tới. Hướng đi của các giới điểm 13, 14, 15, 16 không phù hợp với hướng của hai bờ biển. Giới điểm 17 còn lấn sang VN nhiều hơn.

Các giới điểm này không hề được phân chia « theo đường trung tuyến » để mà có thể « điều chỉnh », nói như TS Trần Công Trục. Trước đây, ông Lê Công Phụng có trả lời phỏng vấn báo Văn Hóa của ông Lý Kiến Trúc (23-9-2008), cho biết. Phía TQ đề nghị nhượng VN 3.000km² biển ở một nơi để đổi lấy 150km² biển ở nơi khác.

Không thấy 3.000km² của TQ ở nơi nào, chỉ thấy VN mất chung quanh các giới điểm 13, 14, 15, 16, 17 trên 4.500km².

Việc phân chia rõ ràng không theo một nguyên tắc luật lệ nào mà là một sự dàn xếp về chính trị.
Vừa qua lãnh đạo CSVN ký kết một loạt các hiệp ước với TQ, trong đó có kết ước mở rộng thêm vùng khai thác chung trong vịnh Bắc Việt đồng thời trao đổi dữ kiện địa tầng holocenne ở bể trầm tích châu thổ sông Hồng với châu thổ sông Trường giang bên TQ. VN có gì cần thiết nghiên cứu địa tầng holocenne ở tận sông Trường giang ? Trong khi TQ rất muốn biết trữ lượng bể than vùng châu thổ sông Hồng để tìm cách khai thác.

Đây cũng là các kết ước mà lợi ích chỉ có một chiều, nặng tính chính trị, mà phía thiệt hại là nhân dân và đất nước Việt Nam.

Tóm lại, việc phân định biên giới trong vịnh Bắc Việt, phía VN thiệt thòi nhiều, không hề được đền bù khi chấp nhận những mất mát về lãnh thổ do đường biên giới lịch sử trên đất liền để lại.
Nguyên nhân do đâu ? Do lãnh đạo CSVN nhượng bộ để được TQ bảo đảm cho quyền lực, hay do thành phần phụ trách việc thương thuyết phân định biên giới thiếu bản lĩnh và kiến thức ? Dầu thế nào, việc làm mất đất mất biển của tổ tiên là một trọng tội, lịch sử sẽ ghi nhận.

3/ Hiệp ước Phân định biên giới trên bộ 1999 :

Hiệp định biên giới trên đất liền được hai nước Việt Nam và Trung Quốc ký kết ngày 25-12-1999. Kết quả của nó, các bản đồ và vị trí các cột mốc được cắm, chỉ mới được công bố mới đây qua một thông tin không chính thức.

Thấy gì ?

Người ta thấy trước hết VN đã nhìn nhận “đường đường biên giới do lịch sử để lại”, tức chấp nhận những mất mát về lãnh thổ do việc Pháp nhượng cho Trung Hoa để được quyền lợi kinh tế.

TS Trần Công Trục mới đây có  trả lời phỏng vấn tên báo Giáo Dục về giá trị của các chứng từ pháp lý và lịch sử, nhân dịp phê bình bài viết về chủ quyền thác Bản Giốc của ông Mai Thái Lĩnh. Theo đó ta biết nhà nước CSVN đã nhìn nhận các công ước Pháp-Thanh 1887, 1895 về biên giới làm nền tảng cho việc phân định lại biên giới.

Như thế, nhà nước CSVN đã nhượng bộ lớn lao cho TQ. Nhìn nhận ở đây là nhìn nhận một đường biên giới bội ước, chứ không phải là đường biên giới qui ước – conventionnelle. Tức theo quốc tế công pháp, nó có thể không được công nhận. TS Trục nói trong bài phỏng vấn này, việc nhìn nhận đường biên giới lịch sử như là một “chiến thắng” của VN. Trong khi phía TQ đã thành công hủy bỏ các kết ước bất bình đẳng, hoạch định lại biên giới với 13 đối tượng khác.

Khi nhìn nhận đường biên giới bội ước do lịch sử để lại, cũng như trong vịnh Bắc Việt, VN bước vào việc phân định lại đường biên giới với TQ bằng một căn bản “bất bình đẳng”. Với căn bản “bất bình đẳng” này, VN có giữ được nguyên trạng đường biên giới hay không ?

Câu trả lời là không !

Bộ bản đồ đính kèm của HUBG 1999 mà nhà nước CSVN tìm cách dấu diếm từ bấy lâu nay vừa được công bố bằng một nguồn tin không chính thức. Kết quả sơ lược cho thấy VN bị mất đất rất nhiều nơi trên đường biên giới :

-      Bãi Tục Lãm.

-      Làng Trình Tường.

-      Núi Khấu Mai.

-      Giải Âm Sơn và Lão Sơn.

-      Mất đất khu vực sông Bắc Vong.

-      Mất đất khu vực Nam Quan.

-      Mất đất khu vực ải Chí Mã.

-      Mất đất tại ải Nam Quan.


-      Thiệt hại tại thác Bản Giốc.

Kết quả trên đây chỉ là sơ lược. Nhà nước CSVN đã phân định biên giới từ năm 1999, đến năm 2013, tức gần 15 năm sau mới công bố bộ bản đồ đính kèm. Điều tệ hại là bộ bản đồ này lem nhem, mờ mờ ảo ảo, không dễ gì mà giải mã nó. Vì vậy, việc nghiên cứu và so sánh bộ bản đồ này với bộ bản đồ gốc (hiện đang tồn trữ tại Văn Khố hải ngoại Pháp) cần nhiều thời giờ hơn.

Bài phỏng vấn TS Trần Công Trục trên BBC chỉ bàn chung quanh địa danh gọi là núi Lão Sơn. Trong khi đó một vùng đất khác của VN (Giải Âm Sơn, xem bài viết theo link ở trên), diện tích lớn hơn nhiều lần, kề cận núi Lão Sơn nhưng không thấy ai đề cập tới. Theo TS Trần Công Trục, VN nhượng TQ một phần núi Lão Sơn vì TQ đã xây nghĩa trang trên đó. Việc nhượng bộ này, cũng theo ông Trục, « là nhân nhượng tự nguyên, thỏa đáng, hợp tình hợp lý. Bởi vì đây là nhân nhượng vừa mang tính nhân văn, nhân đạo, vừa phù hợp với nguyên tắc mà hai bên đã thỏa thuận ».

Như vậy thì hành động cách đây vài năm, nhà nước CSVN cho xe ủi phá bỏ những di tích chiến đấu của quân lính VN trong cuộc chiến 1979, cào phá những mồ mả của những người lính đã chết để bảo vệ tổ quốc trong khu vực, là việc làm thế nào ? Là vô nhân đạo phải không ? Là táng tận lương tâm để cho người VN quên đi mọi dấu vết của cuộc chiến 1979 phải không ?.

Nhà văn Phạm Viết Đào, người đã công bố nhiều tài liệu về các cuộc chiến trong khu vực Lão Sơn. Ông bị bắt hơn 4 tháng nay, không ai biết tin tức. Ông Đào bị bắt vì lý do nào ? Vì đã nói sự thật về các cuộc chiến, làm cho phía Trung quốc bực mình, vừa làm cho chóp bu CSVN nhột nhạt phải không ? Bắt ông này là hành vi nhân đạo hay vô nhân đạo ?

Lời của TQ Trần Công Trục mang đầy tính đạo đức giả.

Ngoài Lão Sơn, toàn bài viết không nhắc đến một địa điểm cụ thể nào khác trên đường biên giới.
Riêng ông Dương Danh Huy thì đưa ra một số tin tức, ngoài vấn đề Lão Sơn :

« Một thí dụ là khu vực Núi Đất, mà Trung Quốc gọi là Lão Sơn và đánh chiếm vào tháng 4 năm 1984. Vào tháng 7 năm 1984 Quân đội Nhân dân Việt Nam đã mở chiến dịch kéo dài nhiều năm, chiến đấu quyết liệt để giành lại những vùng bị Trung Quốc chiếm đóng. Với xương máu của rất nhiều người lính, Việt Nam đã giành lại được nhiều phần.

Trên bàn đàm phán, Việt Nam cũng đã giành lại được một số mỏm núi. Theo thông tin không chính thức từ phía Trung Quốc và phía Việt Nam thì có một mỏm có vẻ như cả hai bên không chối cãi là của Việt Nam, nhưng Trung Quốc đã xây nghĩa trang quân đội trên đó và họ chủ trương là khu vực nghĩa trang là bất khả xâm phạm. »

Không thấy TS Trần Công Trục nói rõ thêm để mọi người biết rõ các chi tiết mà ông Huy đưa ra.
Khu vực Lão Sơn (núi Đất ?) bao nhiêu lớn và được chia thành bao nhiêu vùng để mà “Quân đội Nhân dân Việt Nam... chiến đấu quyết liệt để giành lại những vùng bị Trung Quốc chiếm đóng ».

Những vùng bị TQ chiếm đóng này là những vùng nào ?

Lại còn : « Với xương máu của rất nhiều người lính, Việt Nam đã giành lại được nhiều phần ».
Giành lại nhiều phần là các phần nào ? và còn mất phần nào ? Bao nhiêu xương máu người lính đổ xuống ? kéo dài nhiều năm là bao lâu ? tài liệu nào nói vậy ?

« Trên bàn đàm phán, Việt Nam cũng đã giành lại được một số mỏm núi ». « Một số mõm núi » dành lại được là những núi nào ? Còn những mõm núi nào thì không dành lại được ?

Hỏi thì để hỏi, vì người đã viết những dòng đó chưa chắc đã biết được những vấn đề gì để trả lời !

Như để cho tiếng nói của các tác giả thêm sức thuyết phục, ông Dương Danh Huy (cùng một số nhân vật khác), đã công bố công trình so sánh bản đồ  với kết quả gây nhiều kinh ngạc.

Xét bản đồ tiêu biểu dưới đây :

Hình 3

Hình trên là bản đồ khu vực phía bắc tỉnh Hà Giang. Đường biên giới ở đây, theo công ước 1887, một phần đi theo các con sông. Theo văn bản của HUBG 1999, đường biên giới theo sông khu vực này không thay đổi. Nếu biết vẽ và so sánh bản đồ thì hai đường biên giới phải trùng nhau. Dầu vậy, bản đồ trên cho thấy đường biên giới mới (1999) vượt qua các con sông hàng chục km, đem lại cho VN hàng trăm km².

Chỉ có phép thần thông của Tề Thiên đại thánh, có khả năng dời sông đảo hải, mới có thể đem lại kết quả như vậy.

Khu vực trên bản đồ này cũng có địa danh tên gọi Lão Sơn. Núi này, theo ông Trần Công Trục, VN nhượng cho TQ.

Nếu đặt câu hỏi cho các học giả kia : núi Lão Sơn ở đâu trên bản đồ đó ? Tề thiên Đại thánh cũng không trả lời được, phải không ?.

Việc này chỉ có thể giải thích, như thói quen của một học giả, là do “sai số ngoại cảm” (sic) mà thôi.

Theo tôi, vấn đề biên giới, chủ quyền lãnh thổ, hải đảo... là vấn đề thiêng liêng đối với quốc gia, dân tộc. Người ta không thể dàn cảnh phỏng vấn theo lối « chuyền banh » trên sân nhà BBC để tâng bốc lẫn nhau. Sau đó còn công bố « công trình so sánh bản đồ » để đưa ra kết luận « VN không có nhượng bộ TQ về biên giới » để lập công với đảng CSVN

Quí vị có nhiều cách để làm hài lòng nhà cầm quyền CSVN. Nhưng cách làm này của quí vị là che đậy một sự thật, đi ngược lại quyền lợi của nhân dân và đất nước Việt Nam.

Với kết quả sơ lược ở trên, ta có thể kết luận rằng HUBG 1999 là nhằm để công nhận chủ quyền của TQ tại các địa điểm mà họ đã chiếm được năm 1999. Bài phỏng vấn trên BBC cũng như “công trình so sánh bản đồ” chỉ là “hỏa mù” nhằm che đậy sự thật nhượng đất, nhượng biển của lãnh đạo CSVN.


Lời kết ngoài đề : Điều cần nói thêm trong bài này, phải nhìn nhận rằng các học giả GS. Charles Fourniau, Pierre-Bernard Lafont, GS Philippe Langlet, Antoine Dauphin, GS Nguyễn Thế Anh, GS Quách Thanh Tâm..., qua các bài nghiên cứu, là những người mà chúng ta không thể quên ơn. Họ nghiên cứu với mục đích cho lợi ích của đất nước VN chứ không nhằm một lợi ích kinh tế, mục tiêu chính trị, hay một động lực phe đảng nào. Trong chiều hướng đó, ta cũng không thể không nhắc những học giả VN, cũng nghiên cứu vì quyền lợi của đất nước và dân tộc VN, nhưng vì lý do chính trị đã không được người dân biết tới rộng rãi, như quí học giả Lãng Hồ, Hà Mai Phương, Phạm Cao Dương, Từ Mai (Trần Huy Bích), Vũ Hữu San, Trần Gia Phụng, Vũ Ngự Chiêu, Mai Thái Lĩnh... và nhiều quí vị khác. Trong nhất thời không nhớ hết, xin thứ lỗi.)

vendredi 25 octobre 2013

Đâu là sự thật của thác Bản Giốc ?


Từ những năm đầu thập niên 2000, tác giả đã vào Trung tâm Văn khố Hải ngoại của Pháp tại Aix-en-Provence (CAOM) để nghiên cứu vấn đề biên giới hai nước Việt-Trung. Năm 2003 có bài biên khảo công bố các dữ kiện địa lý, lịch sử và pháp lý liên quan đến chủ quyền thác Bản Giốc. Bài biên khảo này có lẽ vẫn còn đâu đó trong không gian internet. Thời gian tác giả dành cho việc tìm kiếm tài liệu, riêng cho thác Bản Giốc, tính ra gần một năm, với không biết bao nhiêu trang tài liệu, sách và bản đồ phải tham khảo. Nếu đây chỉ là một công tác « thuần túy nghiên cứu khoa học », thì mọi việc sẽ diễn ra hết sức dễ dàng. Người làm nghiên cứu tìm thấy được điều gì thì ghi nhận điều đó, hiểu tới đâu nói tới đó, sau đó tổng hợp lại các dữ kiện và đưa ra kết luận. Nhưng vấn đề tranh chấp biên giới Việt-Trung là một trường hợp hết sức tế nhị và phức tạp. Vấn đề tranh chấp đã tồn đọng từ hàng trăm năm trước, khi VN mới vào vòng lệ thuộc Pháp. Trong khi đó, nhiều tài liệu phát tán từ trong nước tố cáo các lãnh đạo CSVN « bán đất nhượng biển » cho TQ, sau khi hai bên VN-TQ ký kết lại hiệp ước biên giới trên đất liền năm 1999.

Người làm nghiên cứu về biên giới Việt-Trung vô hình chung cùng lúc bị áp lực từ ba phía : 1/ thiên kiến do tình cảm cá nhân, muốn VN được lợi trong việc phân định biên giới, 2/ do lòng yêu chuộng học thuật, muốn thiết lập một sự thật khách quan và khoa học về vấn đề biên giới Việt-Trung và 3/ do sức ép chính trị từ các phía.

Vấn đề rắc rối hơn từ khi tài liệu chính thức từ Chính phủ VN (Bị Vong Lục 1979), khẳng định rằng thác Bản Giốc thuộc về VN, được công bố tại hải ngoại.

Tài liệu này viết như sau :

« Tại khu vực cột mốc 53 (xã Ðàm Thủy, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng) trên sông Qui Thuận có thác Bản Giốc, từ lâu là của Việt Nam và chính quyền Bắc Kinh cũng đã công nhận sự thật đó. Ngày 29 tháng 2 năm 1976, phía Trung Quốc đã huy động trên 2.000 người kể cả lực lượng vũ trang lập thành hàng rào bố phòng dày dặc bao quanh toàn bộ khu vực thác Bản Giốc thuộc lãnh thổ Việt Nam, cho công nhân cấp tốc xây dựng một đập kiên cố bằng bê tông cốt sắt ngang qua nhánh sông biên giới, làm việc đã rồi, xâm phạm lãnh thổ Việt Nam trên cồn Pò-Thoong và ngang nhiên nhận cồn nầy là của Trung Quốc
…
Năm 1955-1956, Việt Nam đã nhờ Trung Quốc in lại bản đồ nước Việt Nam tỉ lệ 1/100.000. Lợi dụng lòng tin của Việt Nam, họ đã sửa ký hiệu một số đoạn đường biên giới dịch về phía Việt Nam, biến vùng đất của Việt Nam thành của Trung Quốc. Thí dụ : họ đã sửa ký hiệu ở khu vực thác Bản Giốc (mốc 53) thuộc tỉnh Cao Bằng, nơi họ định chiếm một phần thác Bản Giốc của Việt Nam và cồn Pò Thoong. »

Tài liệu « Bị Vong Lục 1979 » của nhà nước VN là một tài liệu được đúc kết từ các dữ kiện lịch sử và pháp lý giữa hai nước Việt-Trung, đưa ra quốc tế nhằm tố cáo phía TQ lấn đất của VN. Tài liệu này có giá trị pháp lý.

Vì có giá trị pháp lý, nó phải « đúng ».

Ngoài giá trị pháp lý do nhà nước CSVN bảo kê, tài liệu này còn có giá trị của « hồn thiêng sông núi ». Nó đã động viên ý chí, thúc đẩy nhiều thế hệ thanh niên VN hy sinh tính mạng để bảo vệ vùng lãnh thổ này.

Vì vậy, người làm nghiên cứu bị dồn vào cái thế chẳng đặng đừng : mọi cách phải chứng minh cho được thác Bản Giốc thuộc VN.

Nguyên văn bài viết năm 2003 (xem bên dưới) tác giả trình bày cái logic về chủ quyền của VN tại thác Bản Giốc như sau :

1/ Chứng minh sông Qui Xuân (Qui Thuận), bằng các tài liệu lịch sử chính thức của TQ, có chảy sang VN.

2/ Chứng minh sông này vẫn có đoạn chảy sang VN, sau khi phân định lại biên giới 1887.

3/ Chứng minh thác Bản Giốc nằm trên đoạn sông thuộc VN bằng văn bản phân định biên giới Pháp-Thanh 1887.

4/ Dẫn tài liệu chứng minh thác Bản Giốc cách đường biên giới 2km.

5/ Dẫn tài liệu tài liệu chứng minh nhà nước thuộc địa Pháp đã quản lý thác Bản Giốc.

Với những tài liệu lịch sử có giá trị pháp lý này, nếu với một đội ngũ thương thuyết tài giỏi, thác Bản Giốc và cồn Pò-Thong sẽ thuộc VN, chứ không phải chia với TQ mà VN chỉ được một phần rất nhỏ như hiện nay.

Trong khi sự thật của thác Bản Giốc, với những tài liệu thu thập được, tác giả không hề có việc « ngộ nhận » nào. Những dữ kiện mà tác giả đã công bố trong bài biên khảo đó, độc giả nào tinh ý đã có thể biết vị trí của thác Bản Giốc ở đâu (trên sông Qui Xuân). Những dòng mở đầu, tác giả đã viết :

« Thác Bản Giốc ở hướng Ðông Bắc phủ Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, nằm trên sông Qui Xuân (hay Qui Thuận, Quây Sơn). Sông Qui Xuân bắt nguồn từ vùng núi phủ Trấn An (hay Thiên Bảo – Vân Nam), chảy vào Việt Nam - theo các biên bản phân giới Pháp Thanh 1894 - tại ải Lung (cột mốc 81), chảy lại sang Trung Quốc ở khoảng cột mốc số 50 đến 52. Từ cột mốc 50 cho đến cột mốc 52, biên giới hai nước Việt-Trung là đường trung tuyến sông Qui Xuân. Thác Bản Giốc là một loại thác nước bậc thềm. Theo tài liệu của Cdt Famin viết năm 1894, thác cao khoảng 40 thước. Theo bản báo cáo của Trung Úy Détrie, ủy viên phân giới 1894 (người phụ trách cắm mốc vùng Bản Giốc), thác cao khoảng 50m. Về vị trí thác Bản Giốc, báo cáo của ông Détrie cho biết thác nằm ở phía « hạ lưu » mốc 53. Điều này cho thấy thác Bản Giốc ở khoảng giữa hai cột mốc 52 và 53. »

Cùng lúc với bản đồ :

Bangioc GGI

Bản đồ SGI (Sở địa dư Dông Dương) khu vực Cao Bằng, tỉ lệ 1/100.000.

Như đã dẫn, từ bản báo cáo của người cắm mốc : “thác Bản Giốc ở khoảng giữa hai cột mốc 52 và 53 » ; nếu mọi người chú ý nhìn bản đồ thì sẽ thấy thác Bản Giốc nằm trên đường biên giới.

Và « plan B » của tác giả trong bài viết, nếu để ý, mọi người sẽ thấy hai điều :

1/ Đường biên giới vẽ trên các bản đồ dành thác Bản Giốc và cồn Pò Thong cho VN.

2/ Từ sau khi phân định biên giới, thác Bản Giốc được quản lý bởi nhà cầm quyền thuộc địa.

Vấn đề thứ nhất thực hiện dễ dàng vì các bản đồ thuộc SGI, hay các bản đồ liên quan khác, đều vẽ đường biên giới ở phía bên kia, để lại cồn Pò Thong và thác Bản Giốc cho VN.

Vấn đề thứ hai khó khăn hơn. Tác giả phải mất nhiều thời giờ tìm kiếm mới tìm ra được. Đây là một yếu tố quan trọng thuộc về công pháp quốc tế (effectivité). Theo đó, trong một vùng lãnh thổ có tranh chấp chủ quyền, phía nào chứng minh được mình đã áp dụng một cách liên tục và hòa bình thẩm quyền quốc gia tại vùng lãnh thổ này, vùng lãnh thổ sẽ thuộc chủ quyền của quốc gia đó. Tài liệu cho thấy Pháp đã quản lý, cho quân lính đi tuần thường trực khu vực thác này

Nếu VN có một đội ngũ thương thuyết với TQ hiểu biết vấn đề hơn, VN sẽ dành phần lớn thác Bản Giốc và toàn bộ cồn Pò-Thong. (Nhưng không thể loại bỏ giả thuyết việc nhượng bộ thác Bản Giốc là do các lãnh đạo chóp bu đảng CSVN quyết định.)

Nguyên văn bài viết của tác giả năm 2003 như sau :

Tìm hiểu chủ quyền thác Bản Giốc.

1/ Tài liệu dẫn từ Ðại Thanh Hội Ðiển Ðồ và Ðại Thanh Nhứt Thống Chí :

Tiểu Thiên An có sông Qui Thuận ; sông nầy bắt nguồn ở phía Bắc huyện Qui Thuận, chảy vào huyện nầy ở vùng Tây-Nam, sau đó chảy về hướng Ðông (ÐTHÐÐ, quyển số 125, tờ 4).

Sông Bác Lai Thủy (Poh-lai chouei 駮來水) chảy ở phía Ðông sông Qui Thuận, bắt nguồn trên vùng núi Tây Bắc châu Qui Thuận, chảy theo hướng Tây Nam và chảy vào phía Ðông phủ Thái Bình (sđd, nt).
Sông Long Ðàm Thủy (Long-t’an chouei 龍潭水), chảy cách huyện Qui Thuận 1 dặm về hướng Tây Bắc. Sông này có nguồn từ chân núi, chảy qua vùng Nam châu Qui Thuận, sau đó vào tỉnh Cao Bằng. Sông nầy thuyền bè không lưu thông được (ÐTNTC, quyển số 366, tờ 6). Theo bản đồ của các nhà truyền giáo Jésuites thì Long Ðàm Thủy là một tên khác của sông Qui Thuận Sông nầy cắt xéo ngang phần phía Bắc tỉnh Cao Bằng, chảy vào Việt Nam qua ải Nga Tào (Ngo-tsao 峨漕) và vào lại Trung Hoa qua Ải Canh Biền (Keng-ping 更駢).

Thai Binh Phu - Dai thanh hoi dien do

Bản đồ Thái bình phủ, Đại Thanh hội điển đồ.

Như thế tài liệu này cho chúng ta một khái niệm về sông Qui Thuận (trong đoạn đi vào lãnh thổ Việt Nam. Sông này chảy vào Việt Nam qua ải Nga Tào và chảy ra qua ải Canh Biền.

2/ Tài liệu biên bản phân định biên giới số 3, ký ngày 29-3-1887.
….
«Từ điểm A của bản đồ thứ 3 đến điểm B của bản đồ thứ 3, gần làng An Nam Luong-Bak-Trai ( ?), đường biên giới theo đường trung tuyến Sông sông Qui Xuân.

Từ điểm B của bản-đồ thứ 3 cho đến điểm C của bản đồ thứ 3, gần làngBảo Khê ê thuộc VN, đường biên-giới vẽ một vòng cung mà phần lồi hướng về phía Ðông, để lại cho Trung Hoa công sự Ban-Thao-Kha ( ?), xuyên qua hẻm núi Ko-Ya-Ai, để lại cho Trung Hoa công sự Ko-Ya-Kha ( ?) và Kaing-Hane-Kha ( ?) v.v.., bên An Nam, đoạn sông Bắc Vong giữa hai điểm B và C, các làng Luong-Bak-Trai ( ?), Loung-Bo-Xa ( ?) và Pham-Khé ( ?) v.v.. »

So sánh với tài liệu ở phần 1, điểm B tương ứng với ải Canh Biền (更 駢) và điểm C tương ứng với ải Nga Tào (峨漕). Xem hình chụp dưới đây, từ điểm A đến điểm B, sông Qui Xuân là đường biên-giới. Từ điểm B đến điểm C, sông Qui Xuân thuộc Việt Nam.

Thác Bản Giốc ở trên đoạn sông AB hay BC ?

Nếu thác ở trên đoạn AB thì thác ở trên đường biên giới. Việc phân chia thác này sẽ chiếu theo nội dung biên-bản : « đường biên giới là trung tuyến » của dòng sông. Thác phải chia làm hai. Những cù lao hay cồn trên sông sẽ thuộc về nước có bờ gần cồn nhất.

Nhưng nếu thác Bản Giốc ở trên đoạn BC thì thác này hoàn toàn thuộc về Việt Nam.

Hình chụp phía dưới là đồ tuyến biên giới đính kèm biên bản phân định biên giới 1887. Ta thấy đây là bản đồ gốc vì có chữ ký của hai phái đoàn Pháp và Thanh, có chữ ký của ông Dillon, Chủ Tịch Ủy Ban Pháp và các ủy viên Bouinais và bác sĩ Néïs. Bản đồ này là bản đồ số 3.

Bien ban phan dinh 1887-2


Bien ban phan dinh 1887


Bản đồ đính kèm biên bản phân giới 1887

3/ Tài liệu biên bản phân giới ký tại Long Châu ngày 19 tháng 6 năm 1894 giữa Ðại Tá Galliéni và Commandant Famin, đại diện chính-phủ Pháp với ông Thái Hy Bân, Tri Phủ Long Châu, đại diện nhà Thanh.

Hai trang cuối ghi sau: « Các cột mốc biên giới, như vừa thấy, đều mang một con số, từ 1 đến 67 cho đoạn một và từ số 1 cho đến số 140 cho đoạn hai, đã được cắm tại các địa điểm được chỉ định ở trên, với sự hiện diện một ủy viên Pháp và một viên quan Tàu. Không một cột mốc nào được dời đi kể từ bây giờ mà không có sự ưng thuận hỗ tương giữa hai nước. »

Cột mốc số 53, thuộc đoạn thứ hai, được định nghĩa như sau : tên Pan-Ngô (Bách-Nga Khẩu百峨口), cắm tại « bên lề một con đường ở phía Tây-Nam và trên phần nối dài của một khu rừng nhỏ », « au bord du chemin et au SO et sur le prolongement d’un petit bois ».

Cột 51, tên Khau Pang (Canh Bàng Ải 更旁隘), cắm tại : Bên bờ trái sông Qui Xuân (bờ bên TQ, ghi chú của tác giả) ở hạ lưu một cái cái thác và cách 150m. « Sur la berge du Sung Quei Cheun (rive gauche) à 130 pas en aval d’une cascade ».

Cột 52, tên Khau Canh Ai (Khẩu Canh Ải 口更隘), cắm bên bờ sông và cách một trạm canh (ải, tức cửa biên giới tên Khẩu Canh) 5 bước. « Sur la berge et à 5 pas en avant du poste ».

Ta thấy phần mô tả vị trí cột mốc 51 có đề cập đến một cái thác và thác này ở phía hạ lưu cột 51. Thác này nhỏ, chỉ cao khoảng 1m, không phải thác Bản Giốc. Sông Qui Xuân, như mô tả phần trên, có nhiều ghềnh thác, thuyền bè không lưu thông được.

Cột 51 mang tên Canh Bàng Ải 更旁隘. Xem lại phần 2 ở trên, điểm B tương ứng với Canh Biền Ải 更駢隘. Rất có thể Canh Biền Ải chính là Canh Bàng Ải vì trùng hợp ở chữ Canh 更 và cách phát âm của hai chữ Biền và Bàng. Hơn nữa, hai tên chỉ định cho hai nơi rất gần nhau. Nếu giả thuyết này đúng thì đường trung tuyến sông Qui Xuân chỉ là biên giới hai nước từ cột 50 đến cột 51.

Như thế thác Bản Giốc ở phía thượng lưu, nằm trong đoạn BC, nên hoàn toàn thuộc về Việt Nam.

Xem hình chụp 2 trang biên bản phân giới ở dưới có ghi các cột mốc liên quan, một tiếng Hán và một tiếng Pháp.

Về các cột mốc, tùy theo vùng, được làm bằng đá đẻo, bằng xi-măng đúc hay bằng đá tảng tự nhiên có sẵn trên thực địa. Cột mốc vùng Quảng Tây được ghi nhận như hình dưới đây. Ta thấy trên mốc có khắc một số chữ. Hàng dọc bên phải ghi là « Trung Quốc Quảng Tây Giới 中國廣西界 ». Phía phải, ở trên, ghi chữ Pháp « Frontière Sino-Annamite ». Ở giữa ghi số cột mốc và phía phải, hàng dưới, ghi tên cột mốc.

Cot moc Quang Tay

Hình của Dr Péthellaz, đăng trong « Au Tonkin et sur la Frontière du Quang-Si » của Commandant Famin.

Bien ban phan gioi 1894 - 2

Biên bản ghi bằng tiếng Hán. Cột 53 tên Bách Nga Khẩu.


Bien ban phan gioi 1894 - 1

Biên bản tiếng Pháp.

4/ Tài Liệu Au Tonkin et sur la frontière du Kwang-si, Par le Commandant Famin, Vice-Président de la Commission d’Abornement des Frontières Sino-Annamites en 1894. Paris, Auguste Challamel, Editeur, Librairie Coloniale, 1895 (Trang 12-13; 142,143).

Tonkin và trên vùng biên giới Quảng Tây, của Cdt Famin, Phó Chủ Tịch Ủy Ban Phân-Giới năm 1884. Ông này đảm trách việc phân giới dưới quyền Ðại Tá Galliéni, kết thúc việc phân giới vùng Quảng Tây trong chiến-dịch 1893-1894 mà nhiều chiến dịch khác từ những năm trước do các ông Servière, Flandin... đã không thành công.

Trang 12-13: Xác nhận thác Bản Giốc thuộc Việt Nam :

« Trên vùng phía Bắc (vùng II Quân-Sự), sông Qui Thuận chảy qua Trùng Khánh Phủ. Ðây là một phụ lưu của sông Tây Giang (Si-Kiang). Có chiều rộng khoảng 60 thước, chảy vào Tonkin qua cửa Ải Lung và chảy vào lại TQ ở gần công sự (của TQ) tên Nam-Ton, sau khi đã tưới một thung lũng rộng lớn và trù mật. Hai cây số trước khi rời khỏi đất Tonkin, sông này chảy xuống một bậc đá và tạo thành một cái thác tuyệt đẹp cao khoảng 40 thước. Từng cột nước khổng-lồ, trước hết rơi xuống vang rền trên một trũng nước, sau đó dội ngược lên thành những chùm tua đầy bọt nước, chảy trên những bậc thềm đá bóng láng. Vào mùa mưa, thác nầy mang một hình thái tuyệt trần, tiếng động của nó âm vang ra thật xa, dội vào vách núi đá nghe như là sấm động, trong lúc những đám mây hơi nước được tạo thành ở các bên bờ tan ra tạo thành một đám mưa lâm râm thật sự. »

5/ Tài liệu: Nhật Ký của Trung Úy Détrie về đoạn biên giới từ Lũng Ban đến Ðèo Lương, nhân dịp đảm nhận việc cắm mốc. (28 tháng 6 năm 1894) :

Tài liệu này xác định vị trí của cột mốc 53 và thác Bản Giốc :

« Après la porte de Dốc-Khánh la frontière est tracée à l’intérieur du massif rocheux, laissant au Tonkin de petit cirques peu importants débouchant dans Lung-Piac, près les deux cirques difficilement accessibles de Lung-Deng et Lung-Moi que traversent les chemins conduisant à Thin-Thang par Ai-Thin-Thap (56) et Lung-Moi (55) jusqu’à l’abornement, les habitants de Lung-Deng et Lung-Moi payaient l’impôt aux Chinois. La frontière regagne ensuite le pied des rochers en face du village de Ban-Mong (54) longe le pied de ces rochers et au pied du blockhaus chinois de Pia-Mu, suit la lisière d’un petit bois et coupe le chemin de Hang-Dong-Quan (53) pour atteindre la rivière qu’elle suivra jusqu’à Ly-Ban. Le chemin qui de la borne 53 conduit à Dốc-Khánh (57) à travers de très belles rizières devra être l’objet d’une surveillance constante.
…
A partir de la belle cascade de 50m qui se trouve un peu en aval de la borne 53, le sông Qui-Xuân coule resserré entre des mamelons élevés ».

Bắt đầu từ cái thác nước đẹp, cao 50 thước, ở phía hạ-lưu (aval) của cột mốc số 53, sông Qui Xuân chảy hẹp lại ở giữa những ngọn đồi cao. »

Ta thấy ông Détrie mô tả đường biên giới từ Tây sang Đông trong khi các cột mốc trong vùng này được cắm từ Đông sang Tây. Như biên bản phân giới mô tả, cột mốc 53 được cắm ở bên lề con đường.

Ta thấy ghi chú trong hình dưới, đoàn quân « tirailleurs tonkinois » qua sông (passage du gué) từ phía tả ngạn sang phía hữu ngạn. Đây là một yếu tố quan trọng cho thấy hai bờ con sông đều thuộc Việt Nam (hay do hành chánh thuộc địa Pháp quản lý). Đơn giản vì theo các công ước, quân đội hai bên không được đi qua lãnh thổ nước bạn.

Bên kia thác ta không thấy con đường (đi Hang-Dong-Quan) có cắm mốc số 53 như Trung Úy Détrie mô tả. Hình thái núi non hiểm trở phía bên kia cũng như phía thượng lưu sông cho thấy không thể có con đường qua đây được. Nhưng rất có thể con đường đi dọc theo sông, đoàn quân trong hình theo con đường này, gần đến thác, qua sông. Riêng con đường, vì núi chận, phải đi vòng sau núi. Vì thế cột mốc 53 chỉ có thể ở phía hạ lưu thác Bản Giốc.

Theo các lý luận này thác Bản Giốc hoàn toàn thuộc về Việt Nam.

Qua song Qui Xuan

Hình trên : đoàn quân qua sông, dưới thác Bản Giốc.

6/ Tài liệu Bulletin du service Géologique de l’Indochine, Volume XI, Fascicule I, Etudes Géologiques sur le Nord-Est Du Tonkin, (Feuilles de Bảo Lạc, Cao Bằng, Hà Lang, Bắc Kạn, Thất Khê và Long Châu), Réné Bourrret; Hà Nội - Hải Phòng Imprimerie d’Extrême d’Orient – 1922. (trang 32-33-34).

Xác nhận thác Bản Giốc của Việt Nam:

« Sông Qui Xuân theo hướng Ðông-Bắc trong vùng núi nầy, chảy ở giữa hai tường đá rất cao. Bờ tả ngạn, có chung hình thái với Phong Nam, là sự nối dài từ bên TQ. Nhiều bằng chứng đá vôi, được chuốc thành đỉnh nhọn, cao thấp đủ cỡ, rải rác khắp nơi trong thung lũng.
….
Vùng này con sông Qui Xuân chảy qua gần ở Chi-Choi ( ?). Sông này sau khi ra khỏi vùng đá vôi Phong Nam, mở rộng phía hạ lưu thung lũng. Tại đây dân bản xứ lấy nước bằng hệ thống tưới bằng ống tre. Con sông này mở một con đường ngoằn ngoèo ở vùng phía Ðông phủ Trùng-Khánh, chảy xuống hết ghềnh thác nầy qua ghềnh thác khác để đến biên giới đông bắc, kế cận Bản Giốc, trước khi chảy qua vùng đồi Bồng Sơn. Công sự Bản Giốc, hiện nay bỏ trống, cheo leo trên một núi đá cao khoảng 30 thước, nhìn xuống ghềnh thác của con sông và vùng đồng bằng đông đảo dân cư, với những tường cao bao quanh. Ðây là một trong những vùng đẹp nhất của Tonkin, nếu không vì xa xôi và vì khó khăn phương tiện lưu thông, nó rất xứng đáng để du khách đến thăm viếng với những hang động, những cây cầu hình chữ Z bắt lên những tảng đá để băng qua sông, và nhất là cái thác hùng vĩ, gọi là thác bậc thềm Tụ Tổng, được người Châu Âu biết nhiều qua tên Thác Bản Giốc ».

cau hinh chu Z

Hình trên : cầu chữ Z bắt qua sông Qui-Xuân, gần thác Bản-Giốc.

lundi 21 octobre 2013

Tìm hiểu biên giới khu vực Trấn Nam Quan qua một số tài liệu lịch sử và pháp lý.



1/ Trấn Nam Quan : Theo Ðại Thanh Nhất Thống Chí quyển 365, tờ 17, ghi chú về châu Bằng Tường, trong mục các ải và các cửa biên giới, Trấn Nam quan ở về phía tây nam châu Bằng Tường, cách châu này 45 lý (khoảng 18km). Người ta còn gọi là Ðại Nam quan. Bên phải và bên trái cửa quan là núi đá cao xuyên qua mây. Hai bên cửa quan có xây bức tường chạy dọc lên núi, dài 1190 bộ (khoảng 377 mét).

Về ý nghĩa và tầm quan trọng của các cửa biên giới (cửa ải), theo tài liệu (bằng tiếng Pháp), dịch từ ba trang 15, 16 và 17, quyển thứ nhứt, bộ Long Châu Sử lược (Abrégé des Anales de Longtcheou), người Hoa sử dụng đến ba danh từ khác nhau để chỉ cửa ngõ thông thương giữa hai nước Việt-Trung : QUAN, ẢI và CA.

Các cửa ngõ thông thương từ Long Châu sang Việt Nam gồm có 2 cửa “QUAN”, 14 cửa “ẢI” và 3 cửa “Ca” (thời nhà Thanh còn gọi là « thủ tạp » để chỉ các nơi canh phòng).

Hai cửa QUAN là Bình Nhi Quan 苹 而 關 và Thủy Khẩu Quan 水 口 關 .

14 cửa Ải là Yêm Bố 淹 布 (có bộ « khẩu» 口 đứng trước chữ Bố), Long Sương 龍 廂, (Ná Lang 那 懶,), Cảm Môn 敢 門, (Na Tuyết 那 雪 ), Na Duệ 那 曳 (Bản Khô 板 枯 ), Khiếu Canh 叫 更, (có bộ « sơn »山 trên chữ Canh) (Bản Ma 板 厤 ), Bế Thôn 閉 村, Na Hoài 那 懷 (Na Ai 那 哀), Ná Hà 那何, Long Mính 龍 茗 (Na Thông那), Hợp Thạch 合 石 (Long Cống 龍 貢).

Ba cửa CA là Hồ Tông 葫淙, Khiếu Khâm 叫欽 và Bách Bố 百布.

Trong số các ngõ thông thương sang Việt Nam, từ Long Châu, hai ngõ quan trọng nhất là Bình Nhi và Thủy Khẩu.

Trấn Nam Quan (thuộc châu Bằng Tường) tọa lạc trên « quan lộ » (la route mandarine), là cửa thông thương chính thức giữa hai nước Việt Nam và Trung Quốc, chỉ mở cửa khi có « quốc sự ». Sứ thần chính thức hai bên đều đi qua cửa này.

Hồ sơ phân định biên giới Pháp-Thanh gọi cột mốc ở đây là Trấn Nam Quan ngoại 鎭南關外.

Người Việt có thói quen gọi cửa ải này là « Ải Nam Quan », mà thực ra nó có tên Việt « ải Đại Nam » hay « Đại Nam Quan ». Ngoài ra còn có tên khác là « Ải Bắc ».

Về vị trí tương đối của Đại Nam Quan đối với Đồng Đăng, tài liệu « De Hanoi à la Frontière du Quang-si » - Từ Hà Nội đến Quảng Tây, của tác giả M. Aumoitte, viết năm 1881. Tác giả tạm dịch như sau :

« Ðồng Ðăng cách cửa ải 2 cây số rưỡi. Nơi đây bề ngoài cũng giống như Kỳ Lừa. Dân chúng phần lớn Tàu lai với thổ dân và sinh trưởng tại đây. Có nhiều tiệm bán lẻ (chạp phô); chỉ có 12 cửa hiệu buôn theo lối trao đổi (bông, dầu hồi, thuốc phiện, thuốc bắc)...

Từ Ðồng Ðăng đến biên giới, con đường chỉ còn là một con đường mòn nhỏ, đá lởm chởm, chạy quanh dưới chân những ngọn đồi trọc và không có người ở. Ra khỏi Ðồng Ðăng được 1O phút là không còn một bóng người. Con đường mòn này mỗi lúc một hẹp, cuối cùng dẫn tới trước một cửa cổng có hai cánh bằng gỗ. Cửa được gắn với một bức tường làm bằng gạch nung, xây dài lên tới đỉnh đồi, có độ cao chừng 50 mét. Hình thức của cổng và hai bức tường xây lên núi tạo thành như một cái phểu. Ðó là biên giới. Trên đỉnh đồi, bức tường chấm dứt và người ta có thể đi qua Quảng Tây không có trở ngại. Trên hai cánh của gỗ có vẽ rồng, phụng mầu sắc rực rỡ. »

Bài viết của ông Aumoitte có đính kèm một bức hoạ cổng Nam Quan như sau :

cổng Nam Quan 1883-1884

Như thế mô tả về hình thái Nam Quan của tác giả Aumoitte năm 1881 khá phù hợp với các chi tiết ghi từ Đại Thanh Nhất Thống Chí : Hai bên cửa là hai bước tường đá xây dọc lên tới đỉnh núi (núi cao khoảng 50m). Chiều dài bức tường khoảng 377m.

Điều cần ghi nhận, trong trận đánh Lạng Sơn năm 1884, quân Pháp do tướng Négrier chỉ huy đã phá sập cửa Nam Quan để thị uy, sau đó thì rút về.

Đến năm 1885, khi hai phái đoàn Pháp-Trung gặp nhau tại Nam Quan để phân định biên giới, các tài liệi cho thấy cổng Nam Quan đã được xây dựng lại một cách “đồ sộ”, như là một công sự chiến đấu, bằng đá đẻo (có chừa lỗ châu mai), với hai bức tường xây thẳng lên đỉnh núi.

Không thấy ghi chú về vị trí của cổng mới có trùng hợp với vị trí của cổng cũ hay không ?

Dưới đây là các tấm hình Nam Quan, qua các bưu thiếp dưới thời Pháp thuộc. Chính xác là từ khoảng năm 1885 đến năm 1940. Ta thấy rõ rệt bức tường xây dài lên đỉnh núi.

15.03.2010-MTL29-400x253

NQ 1

NQ 2

Đến những năm đầu Thế chiến II, quân Nhật đã truy lùng những cánh quân kháng chiến người Hoa, lần nữa đã phá hủy tòa kiến trúc này.

Tòa kiến trúc Nam Quan hiện thời chắc là mới được xây lại sau 1945. Kiến trúc hiện thời không thấy có hai bức tường xây dọc lên đỉnh núi mà hai bức tường này thể hiện cho đường biên giới.

Kiến trúc Nam Quan hiện nay được xây lại trên nền cũ hay dời đi chỗ khác ?

Hình dưới đây là cổng Nam Quan hiện tại (hình của nhà báo Nguyễn Huy Minh).

DSC_0111

2/ Đường biên giới khu vực Nam Quan được mô tả theo biên bản phân định biên giới Pháp-Thanh ngày 7-4-1886 như sau :

« …từ một điểm được xác định cách cổng Nam Quan 100 thước trên đường từ Nam Quan về Ðồng Ðăng (cột số 18), đường biên giới theo hướng Tây, đi lên đỉnh ngọn núi đá mà trên đó có một đồn binh được đánh dấu là điểm A ở trên sơ đồ kèm theo đây… »

Theo biên bản cắm mốc ngày 21-4-1891 (công trình Frandin) cột mốc tại khu vực Nam Quan được xác định như sau:

« Cột thứ 18, Trấn Nam Quan ngoại 鎭南關外: Trên đường Nam Quan về Ðồng Ðăng, cách cửa 100 thước về hướng Nam. Nguyên văn tiếng Pháp trong biên bản : A environ 100m en avant de la porte de Nam-Quan. »

Công trình này được công nhận năm 1894.

Như thế từ năm phân định 1886 đến năm phân giới cắm mốc 1894, đường biên giới đi qua Nam Quan không thay đổi : cắm trên đường từ Nam Quan về Đồng Đăng, cách cổng 100m.

Xét hai mảnh bản đồ :

namquan 130

Nam Quan - Bac Cuong Ai 5

Ta thấy cột số 18 cắm trên con đường mòn nhỏ sát vách núi đá.

Xét mảnh bản đồ sau đây (cắt từ bản đồ 1/100.000 SGI 1928):

Nam Quan SGI

Ta thấy xuất hiện quốc lộ 1A mà đường này không phải là con đường mòn ngày xưa cắm mốc số 18.

Đường biên giới hiện nay, khu vực Hữu Nghị Quan, đi qua cột mốc cây số zéro của quốc lộ 1A. Cột mốc cây số zéro cách tòa Hữu Nghị quan khoảng 300m.

13.03.2010-MTL14

(Nguồn của Mai Thái Lĩnh).

Vấn đề là :

- cột cây số zéro của quốc lộ 1A không phải là cột mốc 18 cũ.

- không chắc gì tòa Hữu Nghị Quan hiện nay đã được xây dựng lại (hai lần) ngay tại nền cũ của nó.

- hai bức tường cũ, xây từ cổng Nam Quan lên núi, vẫn còn thấy ở các tấm bưu thiếp “Porte de Chine” của Pháp (trước 1945), thì không còn thấy chung quanh Hữu Nghị Quan hiện nay.

3/ Bản đồ Google Earth.

May thay, ta vẫn có thể tìm thấy dấu vết của cổng Nam Quan cũ với hai bức tường xây lên đỉnh núi, nhờ kỹ thuật tân kỳ (và miễn phí) của Google Earth (cám ơn Google!) qua tấm hình sau đây:

Nam Quan Google earth

Đường biên giới (đường vàng) là không chính xác. Hữu Nghị Quan nằm trong tập hợp kiến trúc ở về phía nam của đường vàng (phía dưới khung A).

Trên tấm hình này tác giả có đóng khung 4 ô chữ nhật màu đỏ A, B, C, D.

Cổng Nam Quan cũ (với hai bức tường xây lên núi) có thể ở một trong bốn khung này.

Hai bức C và D không thấy núi phía bên phải (bên trái là núi đá, bên phải là núi đất) có lẽ bị ủi mất do làm lại đường mới.

Khung A, có dấu vết xây dựng lờ mờ hai bên núi nhưng hẻm núi ở đây hẹp, chỉ thấy 1 con đường.

Khung B, là khung có thể nhất trong 4 khung. Ta thấy còn dấu vết khá rõ rệt của hai bức tường xây lên núi (nơi có hai mũi tên màu xanh) đồng thời có ba con đường : đường mòn cũ, quốc lộ 1A và đường (xa lộ) mới ở xa hơn về bên phải.

Khung C và D, cũng rất có thể Nam Quan cũ đã được xây dựng ở hai nơi này, nhưng sác suất có lẽ không cao bằng khung B. Ta thấy còn rõ rệt dấu vết (như là) bức tường xây lên núi (phía tay trái), nhưng lại không thấy dấu vết phía tay phải.

3/ Kết luận : Một điều chắc chắc là tòa kiến trúc Hữu Nghị Quan hiện tại không còn ở vị trí cũ của nó, sau khi bị đánh sập hai lần bởi quân Pháp (1884) và quân Nhật (đầu thập niên 40). Bởi vì không thấy dấu vết của hai bức tường xây chạy lên núi ở hai bên tòa kiến trúc này.

Vị trí cũ của Nam Quan có thể là nơi khung B trên bản đồ Google Earth. Vị trí này cách Hữu Nghị Quan vài trăm mét về phía bắc.

Cột mốc 18 cũ được cắm trên đường mòn cũ từ Nam Quan về Đồng Đăng. Đường mòn này đi sát chân núi bên trái. Đường mòn này không phải là quốc lộ 1A hoặc đường xa lộ mới xây sau này. Cả hai đường này ở phía bên phải đường mòn.

Muốn tìm vị trí của mốc 18 cũ ta phải tìm được đường mòn cũ và dấu vết của hai bức tường xây lên núi. Rất có thể dấu vết này thể hiện trong tấm hình của Google Earth ở trên, trong khung màu đỏ B. Sau đó do ngược lại về phía nam 100m.

Nếu giả thuyết đúng vậy, đây mới là vị trí lịch sử của cột mốc 18.



dimanche 20 octobre 2013

Khu vực Nam Quan - Bắc Cương Ải.

Đoạn biên giới này được chia làm hai tiểu đoạn : Nam Quan đến ải Chí Mã và từ ải Chí Mã đến ải Bắc Cương.

Năm mảnh bản đồ dưới đây chụp ra từ bản đồ tổng hợp Nam Quan đến Bắc Cương Ải 1/200.000 do Ủy ban phân giới 1890-1891 (ông Frandin là chủ tịch) thành lập. Công tác đo đạc và vẽ bản đồ gồm các vị : Didelot, Lavenir, Berdonlat và Spicq. Nguyên tấm bản đồ này được thâu nhỏ lại từ hai tấm bản đồ cắm mốc 1/50.000, vẽ bằng mực màu trên vải trắng, của cùng tác giả, trong cùng thời kỳ (1890-1891).

Đường chấm đỏ là đường biên giới. Các dấu chéo màu đỏ là cột mốc. Những con số viết màu đỏ là số cột mốc. Tất cả những ghi chú này do người viết ghi chú vào.

Trong bài viết này chỉ sử dụng ấm số 3. Các tấm khác dành cho các bài viết tới.

Nam Quan - Bac Cuong Ai 5

Hình 1.

Nam Quan - Bac Cuong Ai 4

Hình 2.

Nam Quan - Bac Cuong Ai 3

Hình 3.

Nam Quan - Bac Cuong Ai 2

Hình 4.

Nam Quan - Bac Cuong Ai 1

Hình 5.

Baccuongai-binhnhi (2)

Hình 6 : Bản đồ tổng hợp từ hai tấm bản đồ 1/50.000 hai đoạn biên giới Nam Quan – Chí Mã Ải và Chí Mã Ải – Bắc Cương Ải, sau đó thu nhỏ lại thành 1/200.000.

baccuongai-chimaai 006

Hình 7: Một góc bản đồ đoạn biên giới Bắc Cương Ải – Chí Mã Ải 1/50.000 vẽ bằng mực màu, trên vải lụa trắng (cũ và nhàu do việc các nhân viên cắm mốc bị mắc mưa).

Vị trí các cột mốc được mô tả theo biên bản ngày 21-4-1891. Văn bản này do ủy ban Frandin thành lập. Công trình cắm mốc này được công nhận theo biên bản tổng hợp ngày 19-6-1894, do ông Galliéni làm chủ tịch.

Cột thứ 67, Thôn Thương Sơn 吞倉山 : Cắm tại cửa ải Bắc Cương.
Cột thứ 66, Bắc Cương Sơn 北崗山 : Cắm trên đỉnh Bắc Cương Sơn.
Cột thứ 65, Đối Niệm Sơn 對捻山 : Tại đèo Ðối-Mã (coté 773)
Cột thứ 64, Cao Đồng Sơn 高桐山 : Trên đỉnh Cao Đồng Sơn
Cột thứ 63, Quỳ Long Sơn 葵隆山: Trên đèo ở phía Ðông làng Cao Đồng (Tàu)
Cột thứ 62, Phái Thiên Sơn (bis) : Trên trái đồi nhỏ ở phía Ðông cửa ải Phái Thiên.
Cột thứ 61, Phái Thiên Sơn 派遷山: Ở phía đông của cột trước, trên đường dẫn đến Ná Pha.
Cột thứ 60, Giao Bài Sơn 交排山 : Tại Giao Bài (kế con đường)
Cột thứ 59, Bắc Đạt Sơn 北達山 : Tại Song-Pai (kế con đường)
Cột thứ 58, Khiêu Hiệu Sơn 呌…山: Tại Khiêu Hiệu Sơn (gần cửa ải)
Cột thứ 57, Ðông Môn Sơn東có bộ 山 ở trên) 門山 ): Trên đỉnh Ðông Môn Sơn.
Cột thứ 56, Bạch Thịnh Sơn 白盛山 : Trên đồi cao thuộc Bạch Thịnh Sơn (kế cận đường mòn).
Cột thứ 55, Bộ Hà Sơn步河山 : Tại Cao-Pao-Son (tại giao điểm của hai con đường mòn).
Cột thứ 54, Ba Nội Sơn 波內山 : Tại của ải Ná Ma.
Cột thứ 53, Khô Hoa Sơn 枯華山 : Tại cửa ải Ban-Hang.
Cột thứ 52, Giao Phê Sơn 交批山 : Tại điểm mà con đường mòn Na-Lom cắt đường biên giới.
Cột thứ 51, Chi Hoàn Sơn脂還山: Tại cửa ải Na-Ha.
Cột thứ 50, Giao Oa Sơn 交蛙山 : Tại cửa ải Na-Thang.
Cột thứ 49, Ngạc Hầu Sơn 鱷矦山 : Trên đỉnh Ngoc-Hao-Son.
Cột thứ 48, Đồng Đẳng Ngoại Sách 同等外柵 : Tại điểm mà con đường từ Ban-Thinh đến Na-Thương cắt đường biên-giới.
Cột thứ 47, Thạch Bi Sơn 石碑 山: Tại điểm mà con đường từ Ban-Thinh đến Na-Hu cắt đường biên-giới.
Cột thứ 46, Lễ Do Sơn 禮由山 : Tại điểm mà con đường từ Na-Phat đến Na-Hu cắt đường biên-giới.
Cột thứ 45, Bộ Môn Sơn 埔 門山 : Gần đồn Pa-Mau (phía Nam của cửa Chí-Mã).
Cột thứ 44, Ải Điếm Ngoại Sách 隘玷外柵 : Tại cửa Chí-Mã.
Ðoạn thứ 2 từ Chí Mã đến Nam Quan :
Cột thứ 43, Đạo Nê Sơn 道泥山: Trên con đường từ Phai San đến Chí Mã, khoảng cách 1200 thước trên con đường nầy theo hướng Ðông Bắc.
Cột thứ 42, Công Mẫu Sơn 公母山: Trên đỉnh thứ nhứt, phía tây bắc, cách cột thứ nhứt 800 thước.
Cột thứ 41, Lục Vinh Sơn 六榮山 : Cách 500 thước về hướng Tây của một cái thác, gần làng người Hoa Po-Ho.
Cột thứ 40, Nã Chi Ngoại Sách 那支外柵 : Tại cửa Nã Chi.
Cột thứ 39, La Nông Sơn 羅農山 : Trên đỉnh La Nông Sơn.
Cột thứ 38, Đạo Hạ Ngọai Sách 道下外柵 : Tại cửa ải Kouei-Kha.
Cột thứ 37, Nã Lộc Sơn 那祿山 : Trên đỉnh Nã Lộc Sơn (côté 409)
Cột thứ 36, Đồng Hộ Ngọai Sách 同戶外柵 : Tại cửa ải Đồng Hộ.
Cột thứ 35, Bản Trụ Ngọai Sách 板宙外柵 : Tại cửa ải Bản Trụ.
Cột thứ 34, Kim Cương Sơn 金崗山 : Trên đỉnh Kim Cương (côté 402)
Cột thứ 33, Mỹ Mục Sơn 美目山 : Trên đỉnh Mỹ Mục.
Cột thứ 32, Khô Giảng Lộ Khẩu 枯 講路口 : Trên đường từ Packinh đến Cauxo (cách làng nầy 300m về hướng Bắc).
Cột thứ 31, Khô Liểu Lĩnh 枯柳嶺 : Trên đường từ Na-Piou đến Po-Héo, trên đường sống núi của Cổ Mã Sơn.
Cột thứ 30, Khấu Sơn Ngoại Sách 扣山外柵 : Tại cửa ải Loa.
Cột thứ 29, Tam Sắc Sơn 三色山 : Trên đỉnh Tam Sắc.
Cột thứ 28, Nã Ma Lĩnh 那摩嶺 Tại cửa Ná Ma.
Cột thứ 27, Bộ Tác Sơn 埔作山 : Trên con đường từ Na-Pha đến Ha-Lai (cách làng nầy 900 thước về phía Nam).
Cột thứ 26, Pháp Ca Sơn 法卡山: Tại cửa Pháp Ca.
Cột thứ 25, Bản Phiêu Ngọai Sách 板漂外柵 : Trên đường từ Gia-Muc đến Ban-Chau (cách làng nầy 1300 thước).
Cột thứ 24, Phái Bình Lĩnh 派苹嶺 : Trên đỉnh Phái Bình.
Cột thứ 23, Áp Môn Ngọai Sách 閘門外柵 : Tại cửa ải Rô.
Cột thứ 22, Khấu Cự Lĩnh 扣虡嶺 : Cách 400 thước phía Ðông-Nam của cửa Cao-Cap (trên đồi)
Cột thứ 21, Khôn Long Ngọai Sách 坤隆外柵: Tại Po-Seu.
Cột thứ 20, Phổ Ta Lĩnh 溥些嶺 : Trên một đỉnh núi đối-diện với công-sự Kouei-Tao của Tàu.
Cột thứ 19, Đạo Lang Lĩnh 道郞嶺 : Trên đỉnh núi.

Mất đất khu vực Khu vực Chi Ma - Ải điếm Ải khẩu : Tấm 29 và 30 HUBG 1999.

Xét mảnh bản đồ thuộc hình 3 ở trên.

Khu vực ải Chí Mã, cột mốc 45, 44, 43 theo hướng đông - tây. Từ mốc 43 đến 42 đường biên giới chuyển sang hướng bắc. Từ mốc 42 đến 41 theo hướng đông bắc thiên bắc.

Xét mảnh bản đồ thuộc tấm số 29 của HUBG sau đây:

Chi Ma

Các cột mốc chung quanh ải Chí Mã là mốc 1219, 1220, 1221.

Từ cột mốc 1219, tương ứng cột mốc 43 cũ, đường biên giới tiếp tục đi về hướng tây, (thay vì bẻ lên hướng bắc), đi lên sườn dãy Công Mẫu Sơn thuộc VN, ăn sâu vào lãnh thổ VN đến khoảng 2km.

Chiều dài vùng lãnh thổ của VN bị mất lấn qua tấm số 30 của HUBG 1999

Mau Son

VN mất đất khu vực này khoảng vài cây số vuông, phù hợp với lời tố cáo của VN trong Bị Vong Lục 1979.

Nam Quan - Bac Cuong Ai 3 bis

Đất VN bị mất cho TQ tương ứng với vùng gạch màu xanh như bản đồ trên đây.